Bilmek istediğin her şeye ulaş

Bilimsel teori ile bilimsel yasanın farkı nedir?

Madem soru bilimsel, iki kavrama da bilim çerçevesinde bakalım.

Teori bir olgunun süreklilik dahilinde doğrulanmış gözlem ve deneylere dayanan açıklamasıdır. Olgu zaten olur ya da olmuştur, teori bunun nasıl, hangi şartlarda, hangi sebep sonuç ilişkileriyle olduğunu deney ve gözlemlerle açıklar. Nesnel olmak zorundadır, deneyler ve gözlemler sonuçlardan emin olunana kadar mutlaka tekrarlanır. Burada en güzel örnek evrim teorisidir. Evrim olmuş ve her an devam eden bir süreçtir, bu olgu bulunan fosiller, mutasyona yönelik deneyler gibi bir çok bilimsel yöntemle açıklanır.

Bir yasa ise gözlem ve deneylerle de kanıtlanmış matematiksel prensiptir. Buna örnek olarak Newton'un evrensel çekim yasalarını verebiliriz. Bu yasalar matematiksel olarak keşfedilmiş ardından deney ve gözlemlerle kanıtlanmıştır.


Teori olguyu açıklarken yasa olgudaki neden sonuç ilişkilerini kanıtlar ve ne yapıldığında neye sebep olacağını hesaplayabilmemizi sağlar. Yasa Newton'un yasalarında da görebileceğimiz gibi olguyu tam olarak açıklamak zorunda değildir ama neden sonuç ilişkilerini kurallara bağlamalıdır. Newton, yüksek bir binadan bir taş atıldığında kaç saniyede ve hangi hızla yere düşeceğini rahatça hesaplayabilmesine rağmen o taşın neden yere doğru çekildiği Einstein'a kadar bir sır olarak kalmıştır.
  • Paylaş
Bilimsel kanun, yada yasa; bildiğimiz fizik kanunlarıdır. Evrenimizin yazılımlarıdır. Evrende var olan hiçbir şey bilimsel kanunların sınırladığı alanın dışına çıkamaz. Bu kanunlar tartışılamaz, değiştirilemez. Suyun kaldırma kuvveti, yerçekimi, termodinamik kanunları vb...

Bilimsel teori, bir fenomene getirilen açıklamadır. Teoriyi oluşturan bilim adamının o konuyla ilgili düşünceleridir. Bu yargılar özneldir ve kişiden kişiye değişir. Bigbang, atom teorileri, evrim teorileri gibi..

Teoriyi örneklendirmek gerekirse, bigbang'i ele alabiliriz. Einstein'a göre evren, bigbang adı verilen büyük bir patlamayla yaratıldı. Bu Einstein'ın evrenin varoluşu sorunsalına getirdiği açıklama. Günümüzde bu görüşü destekleyen tonlarca bulgumuz var. Muhtemelen yerinde bir teori.

Aradaki farkı bir paragrafta verecek olursak; Teori, dünyadaki insan sayısınca olabilecek bir açıklama biçimidir. Evrenin başlangıcıyla ilgili herkes akla yatkın teoriler üretebilir. Fakat bilimsel yasa, kişiden kişiye değişmez. Evrenimizin heryerinde bilimsel yasalar aynı şekilde işler. Bilimsel kanunlar, evrenimizin başlangıcıyla varolmuş ve evrenimizin sonuylada anlamını yitirecek olan gerçeklerdir.
  • Paylaş
Sonraki Soru
HESAP OLUŞTUR

İstatistikler

47 Görüntülenme4 Takipçi2 Yanıt