Bilmek istediğin her şeye ulaş

Neden bazı dillerde erkek, kadın, nötr kelimeler vardır? Amaç yalnızca gruplandırmaksa neden kadın, erkek, nötr seçilmiştir?

Dillerdeki 'gender' gruplandırmasının tıpkı sıfat-zamir-bağlaç gibi bir sınıflandırmaya dayandığı söylenir. Fakat kelimelerin sıfat, isim, zamir vb farketmeden bir 'context' yani bağlam/içerik ile şekillendiğini düşünürsek sebebini anlamak farklı kullanımlara bakmak ve bu kullanımları karşılaştırmak durumundayız. Üniversitedeyken 'Gramatik cinsiyet' başlığında incelediğimiz bu konu Hint-Avrupa ve Hami-Sami dil ailelerine aittir esasen.. Şuan kullandığımız modern İngilizce'de de gramatik cinsiyet olmadığı söyleniyor. FAKAT; modern fransızca, almanca, ispanyolca ve ingilizce de 'artikel' dediğimiz, yapım ve çekim ekleriyle cinsiyet üstlenen nesnelere ve isimlere sahiptir. Türkçe'de müdür-müdire, memur- memure. Kamil-kamile gibi hafif örnekler verebilirken bu kelimeleri 'gender kalıpları'na sokma konusunda bilip öğrendiğim en hastalıklı dil Fransızca'dır. Nitekim verdiğim bir örnekten sonra bunu açıklayacağım.
Zamirleri sayarken, singulier (tekil) Şahıslarda
  • Je Ben
  • Tu Se,
  • Pluriel (çoğul) Şahıslarda
  • Il(elle) O
  • Nous Biz, Vous Siz
  • Ils(elles) Onlar
  • o
diye sayarız. Buraya kadar herşey OK.Parantez içinde kullanılan zamir feminin yani dişil kullanımı temsil eder. Opsiyoneldir.. Çoğu zaman feminin kullanımlar es geçilir. Kendini ve başkasını ifade ederken kullanılan temel hitap biçiminde feminenlik, kadın olma hali yoksayılır, erillik temsili sağlanır. İngilizce'de 'erkek' anlamına gelen 'man' kelimesi 'mankind' kelimesine dönüştürülerek 'insanlık' anlamını kazanır. Tüm insanlık eril hale getirilir. Feminin yok sayılır. Türkçe'ye 'ereksiyon' olarak geçen kelime ingilizcede 'erecting a building' 'bina yapmak' bağlamıyla kullanılır..Argoda Türkçe'ye 'piliç' olarak çevirebileceğim İngilizce 'chicks' (tavuk) kelimesi kadınlara 'iltifat' etmek için kullanılır 'chicks smoking hot' (piliçler ortalığı yakıyor) gibi mesela. Hayvanlaştırılan, nesneleştirilen, fallikleştirilen ama asla femininleşemeyen bir diller ve kelimeler topluluğu ortaya çıkar böylece. İngilizce'de maskulin kökene sahip bir argo kelime bulmak neredeyse imkansızdır. Gramatik cinsiyete sahip tüm dillerde 'eril, dişil, canlı/cansız' gruplandırmalar 'biyolojik cinsiyet'e atıfta bulunur. Bitkileri ifade ederken 'İt'i kullanırız, çünkü bitkileri cinsiyeti olan bir canlı olarak görmeye niyetimiz yoktur ama tüm insanların ve insanlara ait nesnelerin cinsiyeti olmak zorundadır. Dünya üzerinde herşey kadın ve erkektir, pembe ve mavidir. Heteroseksüeldir.

Son örneğimi verdikten sonra incelemeniz gereken bir teoriyi ortaya atıp çekileceğim. Günümüzde Faggot, fag ya da slang (ibne) anlamına gelen argo kelime 16. yüzyıldan itibaren yaşlı ve özellikle dul kadınlar için 'bundle of sticks' (odun, çıra) anlamıyla kullanılan kelime, o zamanda ormanda odun toplayıp satan fakir, yaşlı ve dul kadınlar için 'abusive' (rahatsız edici, aşağılayıcı) bir anlamla kullanılır ve 21. yüzyıla kadar yine 'kadın gibi' olanlara hakaret etmek için kullanılan bir hale evrilir. Transkadınlara argoda hakaret etmek için "transexual woman" ya da sadece "woman" demek yerine 'shemale' (kadıneril kişi) diye ya da 'tranny' (nonoş diyebiliriz) hitap edilirken, erkek kimliğini, kadın olma halinin kötü birşey olduğunu her daim hatırlatmak için, 'maskülen' kadınlara 'tomboy' (erkek fatma olarak çevrilmiştir fakat tam anlamı bu değildir) diye bir tamamen maskülen şekilde hitap etmek tercih edilmiştir, çünkü erkek olmak, erkeğe dönüşmek, maskulin hale gelmek güzel bir şeydir.

Günümüzde kendini ikili (kadın-erkek) cinsiyet sisteminden ayrı tutan "genderfluid, queer, transgender" olarak tanımlayan kişiler kendi 'gender-neutral' (nötr cinsiyetli) pronounlar (zamir) lerini üretmişlerdir.

Dediğim gibi kelimeler bağlamlarından, contextlerinden ayrı düşünülemez. Nesnelere cinsiyet yüklemesi yapan devlet ve toplumlar bizim akademik alanda dil emperyalizmi 'linguistic imperialism' başlığında incelediğimiz yapılanmalara en yatkın olan yapılanmalardır. Bu tarzda devlet ve toplulukların her konuda daha faşist, heteroseksist ve fanatik ve emperyalist olduğunu görürüz. Dil ne kadar cinsiyet-ırk- sosyal duruma dayalı, hiyerarşik, argo hitaplardan uzak olursa o dilin konuşulduğu toplumlarda refah seviyesi, kadın haklarının daha gelişmiş olduğunu görürüz.İsveç, İsviçre, Norveç, İzlanda gibi ülkelerde eğitim sisteminde cinsiyete dayalı hitaplar da kalkmıştır.
  • Paylaş
3

Bazarov@lapinova Vermiş olduğunuz ayrıntılı cevap için teşekkür ederim. Ancak, cevabınızı pek objektif bulmadığımı da belirtmeliyim. Kadınların kelime seçiminde ya da kelimelerin dile yerleşiminde haksızlığa uğramış olması, yok sayılması benim sorumun cevabıyla ilgili değil. Konuyu kadınların sorunlarına getirmeden bu konuyu anlatan bir kaynak tavsiye edebilirseniz memnun olurum.

Sedef Say, Sayın @bazarov dilin toplumsal hayata olan yansıması bu sınıflandırmayı doğurmuştur.Neden kadın ve erkek? diye sorduğunuz için gender üzerinden cevap verdim.Çünkü dilin gender bazlı sınıflandırılıyor olması demek onun canlı ve somut bir kavram olduğunu gösterir bize.İlk dil hangisidir? sorusuna verdiğim cevapta da belirttiğim gibi, kelimeler tıpkı genler gibi canlıdır ve kullanılabilirliğine ve bağlamın gücüne göre hayatta kalırlar ya da ölürler.Hayatta kalan bu gramatik gender kalıplarını destekleyen, köklerini sağlamlaştıran yanıtlar yalnızca filoloji alanına ait değil, sosyoloji, siyaset bilimi, feminizm, queer teori gibi alanları da ilgilendirir.Ben ise size kadın bir filolog olarak cevap verdim.Gender ve linguistic alanlarında sorgulamalarınız varsa eğer yalnızca linguistic okuması yapıp diğer gender teorilerin esgeçemezsiniz.

Bazarov@lapinova Verdiğiniz bilgilere oldukça değer veriyorum ve minnettarım öncelikle bunu belirteyim. Sorgulamam, sizin hassasiyetiniz sebebiyle yanlış anladığınız üzere cinsiyet konusunu kesinlikle içermiyor. Ben olayın dil bilimsel yönüyle ilgileniyorum. Tıpkı sizin kadın filolog değil filolog olmanızla ilgilendiğim gibi.

Öncelikle söylemeliyim ki; sadece bu üç sınıflandırma yok, canlı, cansız gibi bir kaç tane daha sınıflandırma var. Bunların genelde belli bir kuralları da yok ayrıca. Yani bir dil için olsa bile genellenebilir bir kural da mevcut değil. Bazı dillerde masculine - feminine ayrımı cinsiyetlerle bağdaştırılabilecek kelimeler olmasına rağmen hiç alakasız da olabiliyor. Örnek verecek olursam -kelimenin Almancasını tam hatırlayamıyorum ama- Almancada kız çocuk kelimesi nötr bir kelime, erkek çocuk ve erkek masculine, kadın feminine iken. Ya da İngilizce'de gemilerden bahsederken -ismi geçmişse- she(o- dişi) kullanılması gibi bir şey. Belki dilin oluşum aşamasında başlangıçta bir sınıflandırma varsa bile artık olduğunu sanmıyorum. Evet kullanımlarında bir kural var ama neden öyle olduklarına dair bir kural yok. Mesela Almanca öğrenirken, öğretmenime -Alman- der-die-das kullanımı (masculine-feminine-neutral) hakkında ayırt etmeyi kolaylaştıran bir kural olup olmadığını sorduğumda "Ezberleyeceksin başka çaren yok çünkü bir kurala bağlı değil hangi kelimenin ne olduğu. Bir sure sonra içselleşecektir. " demişti.

Özetlersek, çoğu sınıflandırma belli bir kurala bağlı değil. Masaya neden "masa" diyoruz da başka bir şey demiyoruzla aynı mantık.
  • Paylaş
6

Bazarov, Aynı mantık değil çünkü mantık yok. Ben bir açıklama, bir sebep gösterme istiyorum.

Portakallı Ördek, İşte Almanca'da bir sebebi yok mesela. Bir mantığı yok. Dediğim gibi der-die-das kullanımı bir mantığa dayalı değil. Bizim cümleyi yüklem + özne + tümleç gibi bir yapıda kullanmak yerine özne + tümleç +yüklem olarak kullanmamızın nasıl bir açıklaması yoksa bunun da yok. Öyle gelmiş öyle gidiyor gibi. Dediğim gibi bazı dillerde dişi-erkek le alakalı kelimeler doğrudan Gender spesific kelimelere sahip olsalar da bir bakıyorsun gender spesific anlam taşımasına rağmen nötr oluyor ya da tam tersi gendera sahip oluyor. Yani bir dilde belli bir açıklamaya sahip olsa da başka bir dilde genel bir kuralı olmayabiliyor.

en.m.wikipedia.org/wiki/grammatical_gend...

Portakallı Ördek, Linkte de göreceğin gibi çooooook fazla farklı açıklamaya sahip. Her dilde farklı. 20ye varan gendera sahip dil var bile diyor. Tek bir dile genelleyemiyor kuralı ve nedeni.

Bazarov, En azından belirli dillerde kural olmadığını bildiğim için gelip sordum soruyu. Bir anlamı, bir sebebi olmalı diye düşünüyorum ve onu arıyorum. Linkte bir şeyler vardır belki. Teşekkür ederim.

Portakallı Ördek, Umarım yardımcı olur. :) Hatta boş bir vaktimde linguistics kitaplarımdan, kaynaklardan araştırıp kaynak vermeye de çalışırım.

Bazarov, Yine tam benim istediğim değil ama bir şeyler öğrendim. Ben de kayda değer bir cevap bulursam paylaşırım :)

Sonraki Soru
HESAP OLUŞTUR

İstatistikler

65 Görüntülenme4 Takipçi2 Yanıt