Bilmek istediğin her şeye ulaş

Astronomi

Astronomi (gök bilimi ya da gökbilim), kökenleri, evrimleri, fiziksel ve kimyasal özellikleri ile gök cisimlerini açıklamaya çalışmak üzere gözleyen bilim dalıdır. Astronominin sınırlı ve özel bir alanı olan gök mekaniği ile karıştırılmaması gerekir. Astronomi daha açık bir deyişle, yörüngesel cisimleri ve Dünya atmosferinin dışında gerçekleşen, yıldızlar, gezegenler, kuyrukluyıldızlar, kutup ışıkları, galaksiler (gökadalar) ve Kozmik mikrodalga arkaplan ışıması gibi gözlemlenebilir tüm olay ve olguları inceleyen bilim dalıdır. Evrende bulunan her çeşit maddenin dağılımını, hareketini, kimyasal bileşimini, evrimini, fiziksel özelliklerini ve birbirleriyle etkileşimlerini inceler. Astronomi terimi eski Yunanca'daki astron ve nomos (άστρον et νόμος) sözcüklerinden türetilmiş olup, «yıldızların yasası» anlamına gelir. Asteroitlerin ve kuyruklu yıldızların keşfindeki katkıları gözönüne alınırsa, astronomi amatörlerin de halen etkin bir rol oynayabildikleri nadir bilim dallarından biridir. Gök bilimi yeryüzündeki en eski bilimlerden biri olarak kabul edilir. Arkeolojik bulgular en eski çağlarda bile insanların gök biliminin konuları hakkında bilgileri olduğunu ortaya koymaktadır. Neolitik çağda insanlar ekinoksların periyodik karakterini, mevsimlerle ilişkisini ve bazı takımyıldızları bilmekteydiler. Modern gök bilimi gelişimini, özellikle antik çağdaki ve onları izleyen matematikçilere ve Ortaçağ’ın sonunda keşfedilmiş gözlem aletlerine borçludur. Başlangıçta ayrılmaz bir ikili sayılan ve paralel olarak ilerleyen astroloji ve gök bilimi zamanla yollarını birbirlerinden ayırmak zorunda kalmışlardır.

Temmuz 2015

Ögetay Kayalı, bir soruya yanıt verdi.

Yıldızların kütlesi nasıl hesaplanıyor?

Kütleleri özellikle çift yıldız sistemlerinde kolayca saptanabiliyor. Ortak kütle merkezi etrafında dolanmaları, kütleleri ve kütle merkezine olan uzaklıkları ile orantılıdır. M1d1=M2d2. Hesaplamayı basit kılmak için eğer yörüngeyi çembersel kabul edersek, yörüngenin her noktasındaki hızları değişim göstermeyeceğinden, buradan hızları arasında da bir bağıntı buluruz. V1M1=V2M2. Özellikle tayfsal çiftlerde, buradan yola çıkarak kütlelerini dalgaboyundaki kayma miktarı ve yörünge periyodu cinsinden ifade edebiliyoruz. Yani çiftlerin tayfta gösterdiği Doppler Kayması, aslında onların kütlesini veriyor. Haricen yakınımızdaki yıldızların açısal yarıçaplarını ve uzaklıklarını belirleyerek de bulabiliyoruz. Çift yıldızlardaki için: kozmikanafor.com/2015/07/kutletayini
Temmuz 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Plüton'un En Net Fotoğrafı Yayınlandı | Erhan Kılıç

New Horizon uzay aracı 9 yıldır uzayda seyahat etmekte. 4.82 milyon km mesafe katetmiş durumda. Bizim için uzun zamandır net görüntüsü bir gizem olan Plüton'u
Temmuz 2015

Gizli Kullanıcı,  yeni bir soru sordu.

Haziran 2015

Açılın Ben Fizikçiyim, bir soruya yanıt verdi.

Karadeliğin içi kuantum parçacığı çorbası mı, yoksa bildiğimiz atom halinde bir form mu?

Atom halinde bir form olmadığı açık. Bugün kıçıkırık yıldızların bile plazma halinde olduğunu biliyoruz.
Mayıs 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Lovejoy Kuyrukluyıldızı'na Ait Muhteşem | Erhan Kılıç

27 Aralık 2014 tarihinde Lovejoy Kuyrukluyıldızı bizden 82 milyon km uzaklıktaydı. O sırada 570 MP'lik Karanlık Enerji Kamerası (Dark Enerjy Camera)
Mayıs 2015

Can Evin  yeni bir  gönderide  bulundu.

Astronomi

Astronomi (gök bilimi ya da gökbilim), kökenleri, evrimleri, fiziksel ve kimyasalözellikleri ile gök cisimlerini açıklamaya çalışmak üzere gözleyen bilim dalıdır. Astronominin sınırlı ve özel bir alanı olan gök mekaniği ile karıştırılmaması gerekir. Astronomi daha açık bir deyişle, yörüngesel cisimleri ve Dünya atmosferinin dışında gerçekleşen, yıldızlar, gezegenler, kuyrukluyıldızlar, kutup ışıkları, galaksiler (gökadalar) ve Kozmik mikrodalga arkaplan ışıması gibi gözlemlenebilir tüm olay ve olguları inceleyen bilim dalıdır. Evrende bulunan her çeşit maddenin dağılımını, hareketini, kimyasal bileşimini, evrimini, fiziksel özelliklerini ve birbirleriyle etkileşimlerini inceler.

Astronomi terimi eski Yunanca'daki astron ve nomos (άστρον et νόμος) sözcüklerinden türetilmiş olup, «yıldızların yasası» anlamına gelir. Asteroitlerin ve kuyruklu yıldızların keşfindeki katkıları göz önüne alınırsa, astronomi amatörlerin de halen etkin bir rol oynayabildikleri nadir bilim dallarından biridir.

Gök bilimi yeryüzündeki en eski bilimlerden biri olarak kabul edilir. Arkeolojik bulgular en eski çağlarda bile insanların gök biliminin konuları hakkında bilgileri olduğunu ortaya koymaktadır. Neolitik çağda insanlar ekinoksların periyodik karakterini, mevsimlerle ilişkisini ve bazı takımyıldızları bilmekteydiler. Modern gök bilimi gelişimini, özellikle antik çağdaki ve onları izleyen matematikçilere ve Ortaçağ’ın sonunda keşfedilmiş gözlem aletlerine borçludur. Başlangıçta ayrılmaz bir ikili sayılan ve paralel olarak ilerleyen astroloji ve gök bilimi zamanla yollarını birbirlerinden ayırmak zorunda kalmışlardır.

Bir sanatçının yorumu ile Güneş Sistemi'nin doğuşu.

İçindekiler

Antik Çağ'da astronomiOrta Çağ'da astronomiRönesans'ta astronomiGünümüzde astronomiAstronominin dalları, alanları, konularıKonuya göre astronomiGözleme göre astronomiİlgili konularAyrıca bakınızDış bağlantılar

Antik Çağ'da astronomiDüzenle

Tarantula nebulası

Antik Çağ'da gök biliminin gelişimindeki önemli hususlar olarak şunlar söylenebilir :

Astronomi önceleri yalnızca, çıplak gözle görülen gök cisimlerinin gözlemi ve hareketleri hakkındaki öngörülerden oluşuyordu. Eski zamanlarda gözlemler çıplak gözle yapılıyorsa da o zamanlar günümüzdeki gibi sanayi ve ışık kirliğinin bulunmayışı insanlara büyük bir avantaj sağlıyordu. Bu yüzden antik çağda yapılan gözlemlerin günümüzde yapılması neredeyse olanaksız derecesinde zordur.Eski insanların dairesel tarzda dikmiş oldukları 6.500 yıllık megalitlerin (Nabta Playa, Stonehenge) astronomik gözlem amacıyla kullanıldıkları sanılmaktadır.Eski çağlarda astronomide ilerlemiş uygarlıklardan bazıları, Çin, Hint, Sümer, Kalde, Mısır, Toltek, Zapotek ve Maya uygarlıklarıdır. Rig-Veda'da Güneş'in hareketine bağlanan 27 takımyıldızdan ve 13 bölümlü zodyaktan söz edilir.Mayalar ise teleskopları olmadıkları halde Venüs’ün evrelerini ve tutulmalarını tam olarak saptayabilmişlerdi.Antik Yunanlar'ın gök bilimine yaptıkları en önemli katkı, yıldızları kadir derecelerine göre sınıflandırmaya çalışmış olmalarıdır.

Orta Çağ'da astronomiDüzenle

Kartal nebulasından ilginç bir görüntü

Apollo Teleskobu

Ortaçağ’da astronomi bilgilerinin İslam bilginlerince geliştirildiği ve bu bilgilerin sonradan Batı'ya aktarıldığı görülür[kaynak belirtilmeli]. Astronomiyi geliştiren bu İslam bilginlerinden başlıcaları şöyle sıralanır:

Fergani (805–880), Gök cisimlerinin hareketleri üzerine yazılar yazdı, ekliptiğin eğikliğini hesaplamasını sağladığı gözlemlerde bulundu.Kindi (801–873), filozof ve ansiklopedici bilgin, astronomi üzerine 16 eser yazdı. El-Dinaveri (820-895) İranlı Kürt asıllı botanikçi, matematikçi, tarihçi ve astronomBattani (855–923), astronom ve matematikçiHasib El-Mısri (850–930), Mısırlı matematikçiHarezmi (780-850) : Türkistanlı matematikçi. Ebubekir Er-Razi (864–930), İranlı bilginFarabi (872–950) büyük filozof ve bilgin.Khujandi 10. Yüzyılın sonunda Tahran yakınında bir gözlemevi inşa etti. Ömer Hayyam (1048–1131), cetveller hazırladı, takvimi geliştirdi. İbn-i El-Haytham (965–1039), matematikçi ve fizikçi. Biruni, (973–1048), matematikçi, astronom ve ansiklopedici. Tusi (1201–1274), filozof, matematikçi, astronom ve ilahiyatçı; trigonometrinin kurucularından biri olarak kabul edilir. Gıyaseddin Cemşid (1380–1429), (Özbekistan) Uluğ Bey (1393 - 1449) Timur İmparatorluğu'nun 4. Hükümdarı. Matematikçi ve astronom.Ali Kuşçu (1403 - 1474) Türk astronom, matematikçi ve dilbilimci

Gök bilimin gelişmesinde devlet adamlarının yapmış olduğu kişisel girişimler de önemli bir yer tutmaktadır. Selçuklulardöneminde yaşamış olan Kırşehir emiri Caca Bey burada kendi adıyla kurmuş olduğu medresede gök bilimin gelişmesine imkân sağlayacak ortamı oluşturmuştur.

Rönesans'ta astronomiDüzenle

[kaynak belirtilmeli]

Kopernik Güneş merkezli güneş sistemi modelini fikir olarak ortaya attı. Kopernik'in fikri Galileo ve Kepler tarafından savunuldu, geliştirildi ve düzeltildi.Kepler Güneş’in çevresindeki gezegenlerin hareketini belirleyen bir yasalar sistemi olduğunu düşünen ilk kişi oldu. Çekimi hareket yasalarıyla tanımlayan Newton oldu. Böylece gezegenlerin hareketine makul bir açıklama getiren ilk kişi de o oldu. Aynı zamanda yansıtıcı teleskobu icat etti.

Günümüzde astronomiDüzenle

Astronomi 19. Ve özellikle 20. Yüzyılda baş döndürücü bir hızla ilerlemiştir. Yakın zamanlardaki keşif ve gelişmelerle ilgili olarak şunlar söylenebilir:

Teleskopların geliştirilmiş olmasının yanı sıra, diğer bilim dallarındaki ilerlemelerin de gök bilimine yardımcı olmaları sayesinde, evrenin gizleri bir bir açığa çıkmaktadır.Astronomideki en önemli gelişmelerden biri, tayf ölçümü de denilen spektroskopinin (maddelerin ışıkla olan etkileşimlerini anlamaya çalışma, maddelerin soğurduğu ve yaydığı ışığı, yani elektromanyetik dalgaları saptayarak maddenin yapısı hakkında sonuçlara varma tekniği) yani yıldız ışığının elektromanyetik spektral analizine başlanmış olmasıdır. Diğer yıldızların ışıklarının analizi, bu yıldızların ışığının temelde Güneş’in ışığından farksız olduğunu, fakat yıldızlar arasında sıcaklık, kütle ve boyut bakımından son derece büyük farklılıklar bulunduğunu göstermiştir.

Evrenin genişlemesi, galaksiler giderek birbirinden uzaklaşmaktadır.

20. Yüzyılın başında diğer galaksilerden ayrı bir birim olarak galaksimizin varlığı kanıtlanabilmiştir.Ardından Hubble yasası ile evrenin bir genişleme içinde olduğu saptanmıştır; galaksiler giderek birbirinden uzaklaşmaktadır. Kozmolojik termik ışıma (fosil ışıması) ve kimyasal elementler ve izotoplarının maddeden ayrılmasını açıklayan farklı nükleosentez teorileriyle büyük ölçüde astronomi ve fiziğe dayalı olan Büyük Patlama kuramı yoluyla kozmoloji özellikle 20. Yüzyılda büyük gelişmeler göstermiştir. 20. Yüzyılın bu alandaki son gelişmeleri olarak, radyoteleskopların, radyoastronominin, modern bildirişim araçlarının ortaya çıkması sayılabilir. Bunlar sayesinde, elektromanyetik dalgalarla uzayı aşan parçacıkların spektroskopik analizi yapılabilmiş ve böylece uzak gök cisimleri üzerinde yeni deney türleri olanaklı hale gelmiştir.

Astronominin dalları, alanları, konularıDüzenle

Antikçağdaki başlangıç döneminde gök bilimi yalnızca astrometriden, yani yıldız ve gezegenlerin gökyüzündeki konumlarının ölçümünden ibaretti. Daha sonra Kepler ve Newton’un çalışmaları gök cisimlerinin kütle çekimi etkisi altındaki hareketlerinin matematik yoluyla öngörülmesini sağlayan gök mekaniğini doğurdu. Bu iki alandaki (astrometri ve gök mekaniği) çalışmaların çoğu, önceleri, elle yapılan işlemlerden oluşuyordu. Günümüzde ise bu çalışmalar bilgisayarlar ve fotoğraf aygıtları ile yapılabilmektedir ki; bu da gök cisimlerinin konum ve hareketlerinin çok büyük bir hızla saptanabilmesini sağlamaktadır. Bu yüzden modern astronomi daha ziyade gök cisimlerinin fiziksel doğasını gözlemlemeye ve anlamaya yönelmiştir.

20. Yüzyıldan itibaren profesyonel gök bilimi iki alana ayrılma eğilimi göstermiştir : gözlemsel astronomi ve teorik astrofizik. Gök bilimcilerin çoğunun her iki alanda da çalışıyor olmasıyla birlikte, profesyonel astronomlar giderek bu iki alandan birinde uzmanlaşma eğilimi göstermektedirler. Gözlem gök bilimi esas olarak verilerin elde edilmesiyle ilgilenir. Teorik astrofizik ise esas olarak gözlemlenen fenomenleri anlamaya ve öngörülerde bulunmaya çalışır. Teorik astrofizik gözlem astronomisine bir tamamlayıcı etken olarak astronomik oluşumları açıklamaya çalışır da denilebilir.

Gök biliminin bir dalı olan astrofizik, yıldızların gözlemiyle sınıflandırılan fiziksel fenomenleri tanımlar, belirler. Günümüzde gök bilimcilerin hepsi de belirli bir astrofizik bilgisine sahiptirler ve gözlemleri de hemen hemen her zaman, yine astrofizik bağlamında incelenir. Bununla birlikte, kendilerini yalnızca astrofiziği incelemeye vermiş araştırmacılar da yok değildir. Astrofizikçilerin çalışması astronomik gözlem verilerini analiz etmek ve onları fiziksel olgulara indirgemektir.

Astrofiziğin bir dalı olan kozmoloji, evreni fiziksel bir sistem olarak inceler; yani evrenin doğuşu ve büyümesi, evrimi, gökcisimlerinin fiziksel ve kimyasal özellikleri ve konumlarının hesaplanması ile ilişkilidir. Astronomi gözlemleri salt astronomi ile ilişkili değildir; aynı zamanda genel görelilik kuramı gibi fizikte çok önemli yeri olan kuramların sınanması için de gözlemsel veri sağlar.

Kullanılan inceleme yöntemi, amaç ve konuya göre birbiriyle iç içe olan, genel gök bilimi, astrofizik ve uzay bilimleri gibi birçok dala ayrılır. Gök biliminde inceleme alanları aynı zamanda şu iki kategoride ele alınır:

Konuya göre astronomi. Genellikle uzayın bölgelerine göre (örneğin galaktik gök bilimi) ve ilgili meselenin tiplerine göre dallara ayrılır (yıldızların oluşumu, kozmoloji).Gözlem tarzına göre astronomi. Saptanan partiküllerin tipine (ışık, nötrino) veya dalga genişliğine (radyo dalgaları, gözle görünen ışık, kızılötesi ışınlar) göre dallara ayrılır. Konuya göre astronomiDüzenleGözlemsel AstronomiGüneş SistemiYıldızlar

TakımyıldızlarAkanyıldızlarAstrometriGök mekaniğiNükleosentez

GüneşGezegenlerAsteroitlerMeteorMeteoritlerKuyrukluyıldızlarGezegenlerarası ortam

Yıldızların DoğuşuTemel AyrımDevlik AşamasıÇift YıldızDeğişken Yıldızlar

Yıldızların Evriminin son aşamaları :

Beyaz CüceNötron YıldızlarıPulsarlarTuhaf YıldızlarKara DeliklerGalaktik Gök BilimiGalaksi-Dışı Gök BilimiDiğer İlgili Alanlar

Samanyolu GalaksisiGalaktik DüzlemGüneş Sistemi dışı gezegenlerYıldızlararası OrtamGalaksiler, Galaksi Grupları ve Galaksi KümeleriKuasarlarIkiz Kuasar (Q0957+561) Kara DeliklerKozmolojiEvrenÇekim DalgalarıGalaksilerarası Ortam

AstrobiyolojiAstrokimyaAstrososyobiyolojiAstrososyolojiArkeoastronomiEgzobiyoloji

Gözleme göre astronomiDüzenle

Tayfta soldan sağa doğru sırasıyla, γ ışınları, x ışınları , morötesi ışınlar , insanın gözüyle gördüğü ışık, mikro dalgalar, radyo dalgaları bulunur.
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Gökkuşağı Kütleçekimi Teorisi-İlginç Bir Teori | Erhan Kılıç

Hepimiz ünlü büyük patlama teorisini biliriz. Ama bu tek teori değildir ve bir çok teori vardır aslında. Bir tanesi vardı ve 3 boyutlu evrenimizin 4 boyutlu...
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Evrenin En Kudretli Fakat Pek Ne Olduğu Bilinmeyen Gücü, Kuasarlar! | Erhan Kılıç

Aslında kuasarlar sırf benim için değil de astrofizik ve astronomi için de en şaşırtıcı ve mistik objedir. Kuasarlar ya da diğer adıyla yıldız benzeri radyo...
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Büyük Patlama Hakkında Yanlış Bilinenler | Erhan Kılıç

Birincisi Büyük Patlama gerçekten bir patlama gibi görülmesi. İkincisi ise Büyük Patlama'nın evrenin yoktan var olduğunu ispat ettiğini iddia edilmesi...
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Şu Ana Kadarki En Büyük Kara Delik Keşfedildi | Erhan Kılıç

OJ 287 isimli karadelik, 18 milyar güneş kütlesi ile şu ana kadar keşfedilmiş en büyük karadeliktir. Toplam çapı 211.7 milyar kmdir....
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Herkül A Galaksisi ve Tycho Süpernova Kalıntısı | Erhan Kılıç

Bu resimdeki eliptik bir galaksi olan Herkül A (Orjinal ismi 3C 348) galaksisi. Onu farklı kılan şey ise yaydığı radyo dalgaları...
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Günün Astronomi Fotoğrafı 24.11.2013 | Erhan Kılıç

NGC 7027 galaksimizde bilinen en genç ve en parlak gezegenimsi bulutsudur. İlginç bir şekilde oldukça küçükdür. Bulutsunun genişliği 14.000 AU...
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Bir Galaksinin Ölümü | Erhan Kılıç

Normalde galaksilerde ölür - aslında yeni bir tip galaksi olurlar. Galaksiler bildiğimiz yıldız üretim fabrikalarıdır....

113 kişi

Konunun Takipçileri

İlgili Konular

Usturlap

0 Kullanıcı   0 Soru   0 Yanıt

Aurora

1 Kullanıcı   0 Soru   0 Yanıt