Bilmek istediğin her şeye ulaş

Etimoloji

Kullandığınız kelimelerin kök anlamlarını, hangi dilden, ne maksatla geldiğini bildiğiniz anda konuşurken, yazarken daha iyi düşünürsünüz. Olguları daha iyi kavrarsınız. Zihninizdeki kavramlarınız çoğalır, gelişir, düzenlenir. Dünya görüşünüz belirlenir, bi de durduk yere genel kültürünüz artar.

Ağustos 2016

Marty Mcfly, bir soruya yanıt verdi.

Ağustos 2014

Gökhan Biçer  yeni bir  gönderide  bulundu.

Mayıs 2014

Şaman, bir soruya yanıt verdi.

Günlük dilde kullandığımız, Yunan mitolojisinden gelen ilginç kelimeler nelerdir?

Dil
Poyraz sözcüğümüz ismini Yunan kozmolojisindeki "küçük" tanrılardan, Trakya'da oturan Kuzey Rüzgarı tanrısı Boreas'dan alır. Keza Bora sözcüğü de

Dil
Hipnoz sözcüğü Yunan uyku tanrıçası Hypnosis'den gelir.

Dil
Panik sözcüğünün Yunan çoban tanrısı Pan'dan geldiği söyleniyor.

Dil
Afrodizyak sözcüğü Yunan Güzellik Tanrıçası Aphrodite'den gelir.

Dil

Nergiz ve narsisizm mitolojideki Narcissus'dan gelir. Hatta aynı hikayede kız tarafı
Dil
Ekho'da eko sözcüğüne isim vermiştir.

Yunan mitolojisinde yakışıklılar yakışıklısı Narcissus, ve ona aşık olan talihsiz genç kızlardan biri olan Ekho'nun hikayesine göre... Ekho'nun aşkı imkansızdır, çünkü kendisi Hera tarafından her cümlenin son kelimesini tekrar etmekle cezalandırılmıştır. Bir gün sevdiğine bu haliyle gözükünce Narcissus kaçıvermiş kendisinden, ehâliyle kendisini mağaralarda dağlarda yaşamaya vurmuş Ekho. Hani dağda felan bir gün haykırıverirseniz, cümlenizin son kelimeleri size Ekho aracılığıyla eko edilir. : smiley6:

Gelelim Narcissus'a... Kendisini çok beğenen bu delikanlı, Ekho ve diğer genç kızları kendisine aşık ettiği için tanrılar tarafından cezalandırılır. Bir gün su içmek için bir pınara eğilen Narcissus kendi görüntüsünü görür ve kendisine aşık olur. E bu aşkdan daha imkansızı var mıdır? Karar verir kendisini yalnızca ölümün kurtaracağına. Ölümünün üzerine bir nergis çiçeği açar. Ama Narcissus'un kendisine olan aşırı beğenimini, narsisizm ile bağdaştırıyoruz burada.

Dil
Aşil tendonuna isim veren "Akhilleus" tanrıça Thetis ve ölümlü bir kral olan Peleus'un oğludur.

Dil
İris, gökkuşağı ile kişileştirilmiş olup tanrıların habercisiydi. Bu habercinin adı sonraları, "gökkuşağı" manasında kullanıldı. Gözdeki renkli kısma da, bu renklilğinden ötürü, iris adı verildi.

Dil
Io var bir de, ismini iyon'a veren. Zeus'un çapkınlık yaptığı kızlardan biri. Hera, tam bunları basacakken, Zeus açıkgözlülük yapar ve Io 'yu bir ineğe çevirir. Ee Hera bunu yer mi? Bu ineği öyle bir şekilde cezalandırır ki, peşi sıra bir at sineği gönderir... Io kaçar ve geçtiği yerlerden biri de Ionia (İyonya) olarak adlandırılır.

Dil
Defne ismi de mitolojideki Daphne'den gelir.

Destana göre Apollon, Yunan deniz tanrılarından biri olan Peneus'un kızı Su Perisi Daphne'ye aşık olmuştur. Daphne'ye umutsuzca aşık olmasının nedeni, aşk tanrısı Eros'un oklarından birine hedef olmasıdır.

Apollon aslında çok iyi bir okçudur ve kendiyle övünmeyi çok sever. Birgün kendisi gibi iyi bir okçu olan Afrodit'in oğlu genç Eros ile karşılaşır ve onun okçuluk kabiliyeti ile ilgili alaycı sözler söyler. Buna karşılık, Eros öç almak ister ve iki ok hazırlar. Biri altın suyuna batırılmıştır ve saplandığı kişiye tutku ve sonsuz aşk verecektir. Diğer ok ise saplandığı kişiyi aşk ve tutkudan tamamen uzaklaştıracaktır. Altın ok Apollon'un kalbine saplanır ve Daphne'ye umutsuzca aşık olur. Fakat ne yazık ki diğer ok Daphne'nin kalbine saplanmıştır. Daphne, Apollon'dan sürekli kaçar ve aşkını reddeder.

Bir gün Daphne yine kaçarken Apollon'la karşılaşır ve kaçmaya başlar. Bu sefer yakalanacağını anlayan Daphne babası Peneus'dan yardım ister. Peneus, Daphneyi Defne ağacına dönüştürür ve Apollon ona ulaştığında kalp atışları halen duyulmaktadır. Daphne sonsuza dek defne ağacı olarak kalacaktır. Ama içinde aşk ateşi yanan Apollon onu unutmayacağına ve unutturmayacağına söz verir. Zaferlerin simgesi başlara konan bir taç olarak unutulmamasını sağlar.

Tüm Apollon heykellerinin başında gördüğümüz defne yapraklarından yapılmış tacın sebebi budur.
Dil
Avrupa da Europa'dan geliyor.

Mitolojide Avrupa kıtasına ismini vermiş Fenikeli kız. Zeus görüp beğendiği Europa'ya ulaşmak için beyaz bir boğa kılığına girer. Europa'nın sahilde oynamasını fırsat bilerek kıza yaklaşır ve onu sırtına alır. Sonra yüzerek Girit Adası'na kızı kaçırır. Europa Zeus ile birleşerek 3 çocuk sahibi olur; Minos, Sarpedon, Rhadamanthys. Minos, Girit Adası'na hükmederek Minos uygarlığını başlatır.
Mayıs 2014

Devrim Güren, bir soruya yanıt verdi.

Günlük dilde kullandığımız, Yunan mitolojisinden gelen ilginç kelimeler nelerdir?

Fayton kelimesinin kökeni Yunan mitolojisine dayanır. Kelimenin aslı güneş tanrısı Helios'un oğlu Phaethon'a dayanır. Hikayeye göre Phaethon, babasının güneş arabasını çalarak dünyayı neredeyse ateşe vermiştir.
Dil
Mayıs 2014

Turan Söylemez, bir soruya yanıt verdi.

Günlük dilde kullandığımız, Yunan mitolojisinden gelen ilginç kelimeler nelerdir?

Dil
Hijyen. Yunan mitolojisinde tıp tanrısı olan Asklepios'un kızı Hygieia'dır. Hygieia, temizlik ve sağlık tanrıçasıdır. Dilimize Fransızca'dan geçmiştir.
Mart 2014

Ceyhun Çakar, bir soruya yanıt verdi.

Evrak sözcüğünün çoğul bir kelime olmasından ötürü evraklar şeklinde kullanımının sıklıkla yapılan bir hata olduğunu biliyor musunuz?

Yabancı dilden sözcük almanın temel zorluklarından birisi o dilin gramerinin sözcük üzerine etkisidir. O yüzden yabancı kökenli sözcük sayısının çok olması o dil için sözcük öğrenmeyi zorlaştırıyor. Arapça'da bizim için çok zor olan bir çoğullama (ve kelime türetme) yapısı var. Sessiz harfler sabit kalıp, sesliler değişiyor. Tabi bir de sözcüğün tekil hali girmemişse (evrak'ın yanında varak kelimesi Türkçe'de yok) sözcüğün çoğul olduğunu anlamak daha da zor. Hatırladığım örnekler:

Şaki: Haydut, Eşkiya: Haydutlar
Enkaz: Yıkıntılar tekilini hatırlayamadım.
fikir: düşünce, efkar: düşünceler (efkar'ın olumsuz Türkçe'de olumsuz anlama gelmesi oldukça ilginç)
akil: akıllı, ukala: akıllılar (şu anki bilgiç, bilmiş anlamı ukala dümbeleği deyiminden geliyormuş)
veli: tekil, evliya: çoğul
Ayrıca -at Arapça kurallı (dişil) çoğul eki. Talimat, Nakliyat gibi sözcükler de çoğul.

Ben, aynı yaygınlıkta Türkçe kökenli sözcük varsa onu tercih ediyorum. Bilmediğim bir dilin gramerini öğrenme zorunluluğundan olabildiğince kaçınmak için. Tavsiye ederim.
Aralık 2013

Provolon, bir soruya yanıt verdi.

Aralık 2013

Goul Chakir Katsapoulos, bir soruya yanıt verdi.

Bayan sözcüğü yerine kadın sözcüğünün kullanımı toplumda nasıl yaygınlaştırılabilir?

Bundan her feminist gibi bende rahatsız olsam da sanırım bu dediğiniz Türkiye'de biraz zor. Türk Dil Kurumu sitesine girin, Türkçe Sözlük'te "bayan"ı sorgulayın, göreceksiniz: TDK ilk maddeyi doğru (Kadınların ad veya soyadlarının önüne getirilen saygı sözü, örnek Bayan İnci) açıkladıktan sonra, ikinci maddede aynı yanlışa düşüyor: Kadın. (Yani bayan'ın kadın anlamına geldiğini iddia ediyor) Üçüncü maddede "eş, karı" olarak kullanıldığını da öğreniyoruz. Bu madde Halide Edip Adıvar'dan bir alıntıyla örnekleniyor; "Süleyman Bolluk da bayanın sımsıkı koluna girmişti. " Ve hukuk yönünden de herhangi bir yasal hak aramak mümkün olamıyor bu durumda.

Sanırım bu gerçekten zor. Ta Atamız zamanında ortaya çıkmış bir kavram sonuçta. 'Bey-efendi', 'Hanım-efendi' sözcüklerini kendisi beğenmemiş, bunların efendilik ve kölelik ilişkisini çağrıştırdığına dikkat çekerek terkedilmeleri gerektiğini belirtmişir. Kökleri olan 'Bey, hanım, efendi' sözcükleriyse Türkçe değildir; ve bu da bilinmektedir.

Şöyle ki; "bayan" kelimesinin neden rahatsızlık verdiğini basın ve medyada daha çok belirtebilirsiniz ve halkı daha çok bilinçlendirmeye çalışabilirsiniz. Sonuçta medya insanın bilincine istese de istemese de işleyen bir yayın organımız. Başka bir seçenek göremiyorum. Diğer yandan "hanım-efendi"ciliğe geri dönüp kaş yapayım derken göz çıkarmaanızı dilerim.
Eylül 2013

Ayni Al, bir soruya yanıt verdi.

Türkçe'de "Evet" ve "Hayır" kelimelerinin etimolojik kökeni nedir?

Dilin doğal gelişmesi içinde yok'dan yo kelimesi türemiş. Tıpkı batı dillerinde non ve not'dan no kelimesinin türemesi gibi.
Kibarlık budalası tabirlerin gerçek öz kavramlarımıza bulaşmaması gerekiyordu. Bugün resmi olarak "hayır" ı kullanıyoruz; ama aslında resmen "yo"yu kullanmamız gerekiyordu. Evet-Yo yarışmaları; formlarda Evet/Yo seçenekleri olmalıydı. Aynı durum "bayan" kelimesi için de geçerli; kadın'ın ve dişi'nin yerine geçmemesi gerekiyordu (kibarlık budalalığı, işgüzarlık)
Ağustos 2013

Turan Söylemez, bir soruya yanıt verdi.

Türkçe'de neden daha çok fiiller öz Türkçe'ye yakındır?

Günümüzde kullandığımız dilde gerçekten de kullandığımız fiillerin çoğu öz Türkçe kökenlidir. Oysa ki dışarıdan isim türündeki sözcüklerin hemen hemen hepsinin bir karşılığı olacak şekilde kelime almışız. Aslında bu şaşırtıcı olmamalıdır. Bunu basit bir mantıkla çözebiliriz.

Eski Türkler bilindiği üzere zorlu Asya koşullarında yaşıyor ve o günlerde saf Türkçe konuşuyordu. O zamanlar göçebe bir toplum, sert iklim ve buna göre ayarlanan bir yaşam tarzı insanların konuşmalarında da kesin, istikrarlı ve sert bir üslup yaratmıştı. Sert üslup ve istikrarlı konuşma ise fiillere yansıdı. Çünkü fiiller daha çok somutluk, gözle görülürlük ve en önemlisi hareket bildiren hadiseler için kullanılan kelimelerdir: Gel, git, sev, tut, at, kaç, sus, kes vb. Buna bir de Türklerdeki ordu millet anlayışından ötürü sağlam, sert bir mizaç eklenince bu dilde kullanılan fiiller kendini çok geliştirdi. Daha sonraları İslam'ın etkisinden sonra her ne kadar Arap ve Fars dilinin etkisine girsek de kendini fazlasıyla geliştiren fiiller bunlardan etkilenmedi. Sürekli kullanılır oldu.
Temmuz 2013

Turan Söylemez, bir soruya yanıt verdi.

Kaynak olarak kullanılabilecek kaliteli Türkçe etimolojik sözlükler nelerdir?

Ne yazık ki Türkçe'nin tam anlamıyla kaliteli bir etimolojik sözlüğü bulunmuyor. Ben yaptığım araştırmalarda aşağıdaki kaynakları tarayarak kelime kökenlerine inebiliyorum. Türkçe olarak kullanabileceğiniz en iyi etimolojik kaynaklar bunlar:
Mayıs 2013

Turan Söylemez, bir soruya yanıt verdi.

"Maganda" kelimesi dilimize nasıl girmiştir?

Mandingolar Nijerya-Kongo dil ailesine bağlı Mande dili konuşan Batı Afrika halklarındandır, Maninka, Manding olarak da bilinirler. M.Ö 4000-3000 yılından beri tarımla uğraşan bu insanlar 14. yüzyılda en parlak dönemini yaşayan Mali İmparatorluğu'nun da kurucularıdır ve dünyanın en uzun ömürlü hanedanlarından birine sahiptirler. Ataerkil ve kastlı toplulukları da barındıran bu halk kölecilik döneminde satılarak veya kaçırılarak Amerika'ya götürülme talihsizliğine uğradıktan sonra 1970'li yıllarda "kara güzeldir" akımından esinlenen macera filmlerine de konu oldular. Bu filmde yer alan ve zinciriyle beyaz insana kök söktüren insan azmanı artist, Hulki Aktunç'un
Büyük Argo Sözlüğü'ne göre görgüsüz, kaba saba, yontulmamış kimse anlamına gelen "maganda"nın esin kaynağı oldu.

Etimoloji
Filmin afişi...
Mayıs 2013

Devrim Güren, bir soruya yanıt verdi.

Argo diline ilginç şekillerde girmiş kelimeler nelerdir?

Mortu çekmek: Ölmek anlamına gelir. Fransızca mort "ölüm" anlamına gelen kelimeden dilimize geçmiştir.

17 kişi

Konunun Takipçileri

Alt Konu Başlıkları

Henüz bu konu başlığı ile ilgili konular bulunmuyor.