Bilmek istediğin her şeye ulaş

Karadelik

Bilim

Kara delik, astrofizikte, çekim alanı her türlü maddesel oluşumun ve ışınımın kendisinden kaçmasına izin vermeyecek derecede güçlü olan, kütlesi büyük bir kozmik cisimdir. Kara delik, uzayda belirli nicelikteki maddenin bir noktaya toplanması ile meydana gelen bir nesnedir de denilebilir. Bu tür nesneler ışık yaymadıklarından kara olarak nitelenirler. Kara deliklerin, "tekillik"leri dolayısıyla, üç boyutlu olmadıkları, sıfır hacimli oldukları kabul edilir. Karadeliklerin içinde zamanın ise yavaş aktığı veya akmadığı tahmin edilmektedir. Kara delikler Einstein'ın genel görelilik kuramıyla tanımlanmışlardır. Doğrudan gözlemlenememekle birlikte, çeşitli dalga boylarını kullanan dolaylı gözlem teknikleri sayesinde keşfedilmişlerdir. Bu teknikler aynı zamanda çevrelerinde sürüklenen oluşumların da incelenme olanağını sağlamıştır. Örneğin bir kara deliğin çekim alanına kapılmış maddenin kara delikçe yutulmadan önce müthiş bir sıcaklık derecesine ulaştığı ve bu yüzden önemli miktarda x ışınları yaydığı saptanmıştır. Böylece bir kara delik kendisi ışık yaymasa da, çevresinde bu tür bir icraat yarattığı için varlığı saptanabilmektedir. Günümüzde, kara deliklerin varlığı, ilgili bilimsel topluluğun (astrofizikçiler ve kuramsal fizikçilerden oluşan) hemen hemen tüm bireyleri tarafından onaylanarak kesinlik kazanmış durumdadır.

Ekim 2015

Seda AVCI, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik sizce gerçek mi? Gerçekse karadeliğin öbür tarafında yeni hayat var mıdır?

"Bilimin en güzel yanı inansanız da inanmasanız da gerçek olmasıdır. "
Neil Tyson < 3

Einstein'in İzafiyet Teorisi karadelikleri de açıklıyor.Brain Green'in belgesellerini tavsiye ederim. Interstellar Bilimi belgeselini de tavsiye ederim. Bilim insanları karadeliklerin fotoğraflarını bile çekebiliyorlar teleskoplarla :) Ama ardında yaşam var mı? Ya da ne var? Bundan sonrası bilim kurguya girer. Yaygın bir teoriye göre bizim evrenimiz bir karadeliğin yansıması sadece.Sonra karadeliğe girdiğimizde atomlarımıza ayrılacağımız görüşü de var ve öyle zaten gerçi.Ama bu cisimler başka bir boyuta mı geçiyor? Yoksa yok mu oluyor? Bu bir bilmece. Evren çözülmesi gereken sorularla dolu.
Haziran 2015

Açılın Ben Fizikçiyim, bir soruya yanıt verdi.

Karadeliğin içi kuantum parçacığı çorbası mı, yoksa bildiğimiz atom halinde bir form mu?

Atom halinde bir form olmadığı açık. Bugün kıçıkırık yıldızların bile plazma halinde olduğunu biliyoruz.
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Şu Ana Kadarki En Büyük Kara Delik Keşfedildi | Erhan Kılıç

OJ 287 isimli karadelik, 18 milyar güneş kütlesi ile şu ana kadar keşfedilmiş en büyük karadeliktir. Toplam çapı 211.7 milyar kmdir....
Nisan 2015

Erhan Kılıç  yeni bir  gönderide  bulundu.

Herkül A Galaksisi ve Tycho Süpernova Kalıntısı | Erhan Kılıç

Bu resimdeki eliptik bir galaksi olan Herkül A (Orjinal ismi 3C 348) galaksisi. Onu farklı kılan şey ise yaydığı radyo dalgaları...
Şubat 2015

Artpro, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik sizce gerçek mi? Gerçekse karadeliğin öbür tarafında yeni hayat var mıdır?

Karadelikler hakkındaki en kesin bilgi kabul edilmiş fizik kanunlarının geçerliliğini yitirdiği yerler. Aynı zamanda bir solucan deliği olması bilimkurgu gibi geliyor ama kesin bir şekilde kim olur veya olamaz diyebilirki.
Şubat 2015

Çiğdem Çelik, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik nedir? Nasıl oluşur?

Karadelik ( yada kara her neyse) tarafından yutulmuş bir madde maddenin hangi boyutunda oluyor acaba ? Mesela ışık bu kütlenin içinde neye dönüşmüş olabilir? Tamam içine girmediniz ama teori üretebilirsiniz değil mi?
Ocak 2015

Açılın Ben Fizikçiyim, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik nedir? Nasıl oluşur?

Bildiklerinizi unutun bi.

Büyük kütleli yıldızlar kendi kütlesi tarafından sıkıştırılmaya zorlanır. Kütleçekimi o kadar büyüktür ki, yıldız merkeze doğru sıkışma eğilimindedir. Merkez, en uç katmanları kendine doğru çekip küçülmek ister. Peki bu neden olmaz? Merkezdeki hidrojen bombası etkisi yüzünden. Yıldızın merkezinde hidrojen füsyonu olur. Yani iki hidrojen atomu birleşerek helyum ürününü oluşturur. Bu reaksiyon yüksek miktarda enerji ve radyasyon açığa çıkartırken yıldızı içine çökmekten kurtarır. Kütleçekim ve füsyon reaksiyonları birbirlerini nötürler. Yıldız dışarıdan sessiz görünür ama iç dünyasında muazzam bir savaş vardır. Tahmin edebileceğiniz gibi bir süre sonra yıldızın içindeki hidrojen biter. Bu noktadan sonra merkez, helyum füsyonuna başlar. Yani helyumları birleştirip daha ağır elementlere dönüştürmeye devam eder... Bu işlemler merkezde sadece demir elementi kalana kadar devam eder. Demirin füsyonu enerji açığa çıkartmaz, aksine enerji gerektirir. Bu yüzden merkezdeki enerji üretimi durur ve kütleçekimi yer misin yemez misin yıldızı sıkıştırmaya başlar. Sıkışma bir müddet devam eder ve yıldız sıkışabileceği azami değerde sıkıştıktan sonra patlar. Dış katmanları inanılmaz bir kuvvetle uzaya püskürtülür. Patlayan yıldız yeteri kadar kütleliyse merkezi bir karadelik oluşturabilecek kadar yüksek çekim gücüne ulaşır. Bir katil karadelik daha evrene gözlerini açmıştır.

Karadelik inanılmaz yoğun, kütleli, haliyle yüksek kütleçekimine sahip yıldızımsılardır. Peki neden diğer yıldızlar gibi parlak değil "kara"lar? Kütleçekimleri o kadar kuvvetli ki, çevrelerindeki bütün materyalle beraber ışığıda kendisine çekerler çünkü. Işık bile karadelikten kurtulamaz. Karadelikten teleskoplarımıza ışık gelmediği için de onları siyah görürüz.
Ocak 2015

Açılın Ben Fizikçiyim, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik sizce gerçek mi? Gerçekse karadeliğin öbür tarafında yeni hayat var mıdır?

Samanyolunun neyin etrafında döndüğünü, samanyolunun keşfinden beri bilim insanları ve diğerleri(?) için merak konusuydu. En gelişmiş teleskoplar bile, samanyolu ile dünyamızın arasına birikmiş gaz bulutunun arkasını gösteremiyordu. Önemli bir fizikçi (keşke ismini hatırlayabilseydim, çok büyük haksızlık oldu) toz bulutunun arkasını görmenin yolunu keşfetti. Haftalarca bu toz bulutunun arkası fotoğraflandı. Yıldızların merkezde bir nokta etrafınsa, tıpkı güneş sistemimizdeki gezegenlerin güneşin etrafında dönmesi gibi, belli bir yörüngede döndüklerini fark ettiler. Yıldızların dönme hızları o kadar yüksekti ki, o denemlerde henüz teori niteliğini taşıyan "karadelik" düşüncesini ispatlamaya yetti.

Karadeliğin isminin "kara"delik olmasının sebebi, ışığın kaçmasına izin vermeyecek kadar güçlü olmasıdır. Bu sebeple bir karadeliği "karanlık" uzayda gözlemleyebilmek için bilim insanları akıllıca bir yol keşfetmişler.

Saydam bir kahve bardağındaki kahvenizi bir güzel içtiğinizi hayal edin. Bardağı dürbün gibi kaldırın ve laptoptan çıkan ışıkla gözünüzün arasına getirin. Ekranınızda yazan yazıların tiplerinin kaymasından, ışığın kırıldığını anlayabilirsiniz. Uzayın çekilen fotoğraflarında, bazı galaksilerin şeklinin tıpkı bir bardağın dibinden geçmiş gibi bozulduğunu biliyoruz. Öyleyse uzayda ya kocaman bir bardak var, yada ışığı bükebilecek bir madde.

Buraya kadar yazdıklarım karadelik var mıdır sorusuna getirmeye çalıştığım cevaptı. Buradan sonrası sadece "yorum"larımdan ibaret...

Bana göre karadelikler, plazma halindeki maddelerin parçacıklarının dahi parçalanıp oluşan materyalin boşluk kalmayacak şekilde (yada olabilecek en az boşluklu şekilde) sıkışmasıyla oluşan, evrende var olan en parlak kusursuz yuvarlaklardır. Tabi bu parlaklığı hiçbir zaman göremeyeceğiz. :) Buna göre de "karadelik" bir "delik" değil, (komik geldiğini biliyorum ama gerçekten böyle düşünüyorum) maddenin plazma halinden sonraki haliyle oluşmuş bir yıldızdır. Ben burada öbür tarafa açılan bir kapı göremiyorum.

Uzay-zamanın, karadeliğin kütleçekiminin etkisiyle yırtılıp, yeni bir kapı (geçit, tünel, delik, zaman makinesi, öteki taraf) açılır mı diye soracak olursak, sabaha kadar tahminlerde bulunabiliriz. Bana göre uzay zamanın yırtılması söz konusu olabilir mi bunu tartışmalıyız önce, Buyrun efenim...inploid.com/t/uzayzaman-dokusu-delinebil. . .
Ekim 2014

Nazlı Derya Öztürkmen, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik sizce gerçek mi? Gerçekse karadeliğin öbür tarafında yeni hayat var mıdır?

Soru gerçekten çok yanlış. Soru fizik-astrofizik-astronomi gibi alanların altında incelenen karadelikleri içerdiği için dünya üzerindeki her hangi bir insana "karadelik sizce gerçek mi" diye sorulmaz. Çünkü sorulunca aşağıdaki gibi ya ezbere 3-5 cümle kurulur ya da boşu boşuna yaşanmış hayatların yansıması olan cümleler kurulur.

Konuyu cinlerin varlığına bağlayanların gezegenimizdeki öz kaynakları şuursuzca tükettiği kanaatindeyim.

Şimdi biraz astrofizik konuşalım. Burası bilgi platformu olduğuna göre "bence" diyerek hakkında konuşulacak en son konulardan biri karadelikler. Öte yandan hiç te o kadar ulvi ve esrarengiz anlamlar yükleyeceğiniz bir konu da değil. Evet hepimiz "I want to believe" kıvamındayız. Balkonda kahve içerken hepimiz uzaylılar o anda mahalleyi bassın istiyoruz fakat bu alt tarafı bir astrofizik konusu.

Kaldı ki gerekli şartları sağlarsanız her cismi karadelik haline getirebilirsiniz. Çünkü astrofizikte karadelik çekimsel içe çökmenin son aşaması-sonucu olarak tanımlanır. Çok basit bir tanım ile Örneğin Güneş’in yarıçapını yaklaşık üç kilometre olacak şekilde sıkıştırabilsek bir kara delik olur. Dünyayı birkaç santimetre küplük bir hacim içine sıkıştırısak al sana başka karadelik. Peki bu çılgın fikir size nasıl bir matematiksel ilişkiyi hisetiriyor?
Dur bakayım ortada kütle var birde yarıçap dedik...
Senin benim gibi sıradan vatandaşlar bunu hissedene kadar yapan yapmış. Schwarzschild yarıçapı denen bir bağıntı yani r=2gm/c² kimi hangi yarıçapa sıkıştırısam karadelik olurun yanıtını vermiş. O yüzden sen şimdi ara ver face'te takıl beynini çok zorlama canım. Unutmadan bu ifadedeki g: evrensel kütleçekim sabiti, m: cismin kütlesi, c: ışık hızı.

Şimdi daha da basit konuşalım. Yıldızları biliyorsunuz. Yıldızların evrim süreçleri vardır ve bu süreçlerin sonu kütlelerine bağlıdır. Aşağıdaki sınıflandırmada Myıldız söz konusu yıldızın kütlesini temsil edecek. Mgüneş ise Güneş'in kütlesini. Anlaştık mı?

Myıldız < 0,8 Mgüneş ise evriminin sonunda kahverengi veya Kara cüce olur

0,8 Mgüneş < Myıldız < 1,44 Mgüneş ise evriminin sonunda beyaz cüce olur

~1,35 Mgüneş < Myıldız < ~2,1 Mgüneşnötron yıldızı olur

Myıldız > ~3 Mgüneş ise evriminin sonunda karadelik olur.

Biraz yukarıda kalın kalın yazdığım basit bir tanım vardı. Yüzeyinden ışığın bile kaçamadığı yüksek yerçekimine sahip nesneler. Işık ve kaçmak nedir diye depresyona girmemen için yine gözünde büyütmeyeceğin bir bağıntı vereyim. Ama önce bir örnek: Bir roket yaptın ve onu dünyadan uzaya fırlatmak istiyorsun. Yani olacak iş değil de velev ki yapacaksın. Bu roketin bir kütlesi var ve yerden kalkıp uzaya gidebilmesi için yani yer çekimine karşı koyup basıp gitmesi için bir hızı olmalı.

½ m v^2 = G M m / R

(Dostum Hakan Köse (@hakank) inploidde formül yazmak mı zor yoksa ben mi beceremiyorum)

Neyse malum burada iki tarafta m leri götür ıvır zıvır iş yap

vkaçış = √2 GM/R

kalır. Yani kaçış hızı kütlenin karekökü ile artar, yarıçapın karekökü ile azalır. Mesela sen dünyanın kütle çekiminden kurtulup çıkıp gitmek istersen 11.2 km/s ile süreklli gitmen lazım. Veya Ay için bu değer 2.4 km/s veya Güneş için 617.5 km/s

Demek ki karadelikten ışığın bile kaçamayışının altında ne yatıyor? Karadeliğin kaçış hızı ışık hızında.

Dertsiz başına dert almak istersen işin gücün yokmuş gibi popüler bilim kitapları içinde özel görelelik genel görelelik yok stephan hanwking falan oku. Oku elbet ama allah aşkına daha karadeliğin tanımını anlamadan zaman yolculuğu yapma hevesi içine girme.

Şimdi sıkıldım burada bitiriyorum.
Ekim 2014

Mustafa Kemal Taştekin, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik sizce gerçek mi? Gerçekse karadeliğin öbür tarafında yeni hayat var mıdır?

Bu konuda Erhan Kılıç arkadaşımız gerekenleri söylemiş. Muteber bilgi odur. Stephen Hawking in Zamanın Kısa Tarihi kitabını tavsiye ederim. Benim ekleyeceğim bazı islam alimleri Ay'a gidilmediğini ve gidilemeyeceğini çünkü cinlerin Ay'da bir krallık kurduğunu ve kimseyi yaklaştırmadığını ifade eder. Aynen Bermuda şeytan üçgeni'nde olduğu gibi.
Ekim 2014

Ömer Ülger, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik sizce gerçek mi? Gerçekse karadeliğin öbür tarafında yeni hayat var mıdır?

Karadelik diye bir şey vardır. güçünü yitirmiş olan yıldızlar bir araya gelerek karadeliği oluşturur.
Karadeliğin öbür tarafı yoktur çünkü karadelik yuttuğu şeyleri atomlarına ayırarak yutar ve genişler ..
Ekim 2014

Erhan Kılıç, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik sizce gerçek mi? Gerçekse karadeliğin öbür tarafında yeni hayat var mıdır?

Soru yanlış. Gözlemleri yapılmış, doğrulanmış ve bilimsel olarak kanıtlanmış şeyler (Karadelik gibi) için sizce gerçek mi sorusu sorulamaz. Evet gerçek. Gözlemlendi. Hemde bir çok kez. Ama karadelik tanımında değişiklikler yapılabilir ve nasıl oluştuğu ile ilgili. Neden?
Karadelik normalde Genel Göreliliğin bir matematiksel formülü olarak ortaya çıktı. Daha sonra gözlemlendi ve doğrulandı. Fakat bir çok bilimsel kural ile ters düşüyordu.
Stephen Hawking bunu ortaya sürdüğü Hawking Radyasyonu ile bertaraf etmeye çalıştı. Fakat bu seferde Genel Göreliliğin bir kuralı ile çakıştı. En son halinde de gri delik dediği kavramı ortaya attı.
Bunun hakkında yazım buradadır.

erhankilic.pro/kara-delik-var-mi-yok-mu/

İkinci sorun ise karadeliğin öbür tarafından kastın nedir? Öbür tarafın varlığındaki kanıtların nedir ki buna dayanarak soru soruyorsun?
Karadeliğin bir diğer ucu akdeliklere açılıyor mu diye soruyorsan bilinmiyor. Bilinmeyen bir şeye cevap verilemez.
Hipotezler oluşturulabilir. İspatlanır veya ispatlanmaz. Stephen Hawkingin hipotezlerine göre akdelik ya da karadeliklerin paralel evrenlere bağlanması gibi şeyler de yok.
Ekim 2014

Ayhan Şimşek, bir soruya yanıt verdi.

Karadelik sizce gerçek mi? Gerçekse karadeliğin öbür tarafında yeni hayat var mıdır?

Karadelik vardır. Ve zamanı geldiğinde her karadeliği yutan bir başka karadeliğin daha olma ihtimali mümkündür.
Karadeliğe girince tahmin ediyorum ki her şey paramparça aşklar ve köpekler... Fakat; her girişin bir çıkışı olması gerektiğinden kasıtla, o karadelik çıkışında moleküllerine ayrışmış olan her bir şey tekrardan birleşmek için kendilerine uygun çekim alanlarının oluşmasını bekliyordur bence. Ve tabii ki bu birleşmenin sonu bir yerlerde yeni hayat formlarının ortaya çıkması anlamını taşıyor.
Taki döngüsünü tamamlayan bu oluşumun yolu, tekrardan bu karadelikle karşılaşana dek...
Ölmek yok yaşama inan... .
Sevimli bir karadelik filmi: imdb.com/title/tt0477139
Temmuz 2014

Adem Şahin, bir soruya yanıt verdi.

Daha fazla

18 kişi

Konunun Takipçileri

Alt Konu Başlıkları

Henüz bu konu başlığı ile ilgili konular bulunmuyor.