Bebeklerde Uyku Düzeni ve Uyutma Yöntemleri

Temmuz 2013 | Devrim Güren, Psikiyatr
Bebek Sağlığı
Bebeklerde uyku düzeni biz yetişkinlerden çok farklıdır. Yeni anne ve babalar ayrıca çok iyi bilir ki uyku düzeni yerine oturmamış bir bebek gerçekten sizin gecelerinizi de kabusa çevirebilir. Bu yazımızda bebeklerin uyku düzenleri ve özellikleri, kabus olmaması için de uyutma ile ilgili önemli ipuçlarını vereceğiz.

Bebeklerin uyku düzenleri büyümeye bağlı olarak farklılık gösterir:
  • 1 Hafta - 3 Ay: 3 aya varana kadar günlük 17-18 saat uyku süresi vardır. Bu dönemde bebeklere gece gündüz kavramı öğretilmeye çalışılmalıdır ki anne ve baba daha dinç bir güne uyanabilsinler. Bunun için gündüz vakitleri bebeğinizle oynamalı, konuşmalısınız, gece ise ışıkları iyice azaltıp ilgisini çekebilecek dış uyaranlardan ve sesten uzak ortam oluşturmalısınız.
  • 3 - 6 Ay: 3. aydan sonra bebekler 15 saat civarı uyku uyurlar. Bunun genellikle 10 saati gece, 5 saati gündüz uykusudur. Gece uykusunun ilk 5 saatinde beslemek için uykusunu bölebilirsiniz. 3 aylık olduğunda bebeğin kendiliğinden uyuması için beşiğine yatırmalı ve uyutmak için uğraşmamalısınız. Uyku eğitimine devam etmeli, ninniler söylemeli, gece pijamaları giydirerek şartlı refleks oluşturmalısınız. Kış aylarında 20:00 yaz aylarında ise 21:00 uyku için uygun zamandır. 10 saatlik süre sonunda sabah uyandırmak bebekte gündüz algısını güçlendirecektir.
  • 6 - 9 Ay: Bebeğinizin günlük uykusu 13 saate kadar iner. Sabahları ve öğleden sonra olmak üzere günde iki kez kısa süreli gündüz uykuları uyuması uyku düzeninin sağlanmasında faydalı olacaktır. 6-7 saat kesintisiz uyuması doğaldır. Bu dönemde uyku eğitiminin olumlu sonuçlarını göreceksiniz.
  • 9 -12 Ay: Bu aylarda bebeğiniz geceleri 10 saat ve gündüzleri iki kez 1- 2 saat uyuyor olacaktır. Bundan sonra ailenin dikkat etmesi gereken her durumda uyku saatini geçirmemek, dış uyaranları kontrol altında tutmak olmalıdır.
  • 12 - 24 Ay: Bebeğinizin günlük uyku süresi 12-13 saate inecektir. Gündüz uykular azalmıştır. 2 kez 1-2 saat uyuması yeterlidir. Artık dış dünya daha fazla ilgisini çektiğinden uyumamak için direnç gösterecektir.
Bebek Sağlığı
Bir bebeğin uyku düzeni bu gelişim aşamaları ile düzene girer. Bu süreçte ebeveynlerin bize çok sık sorduğu sorular vardır. Bunların cevaplarını bilmek hem ebeveynler hem de bebek sağlığı için çok yararlı olur.
  • Bebekler neden gece uyanıyor? İlk aylarda kolik sancıları anne-babaları uyutmazken, bebek büyüdükçe diş çıkarma dönemi, gündüz yaşanan korkuların rüyalarda tekrarlanması, annenin işe başlaması ile terk edilme korkusu, anne sütünün kesilme dönemi gibi çeşitli nedenler geceleri uyanmaya yol açabilir. Bazı bebekler etrafta çok fazla uyaran olduğunda, kalabalık ortamlarda, eve yabancıların gelmesi ve aşırı aktivite yapılan bir günün sonunda uyuyamazlar. Anne-baba ile fazla zaman geçirmek isteyen bazı çocuklarda da uykuya direnirler.
  • Gece ağlamaları neden? Öncelikle bebeğin fiziksel gereksinimlerinin karşılandığından yani karnının tok, altının kuru, ortam ısısının yeterli olup olmadığını anlamalıyız. Bebeğin kısa bir süre sonra tekrar uyuyabileceğini düşünerek aşırı gürültü, ışık gibi uyaranlar vermemeliyiz. Bebeği yatağından uzaklaştırmadan sakinleştirmeye çalışarak bir süre onunla konuşmalıyız.
    Bebeğin kendini güvende hissedebilmesi için ağladığında yanına gitmeliyiz. Ama kendi yatağına almak bir süre sonra alışkanlık yaratacağı için uygun bir davranış değildir.
  • Gündüz uykusu gerekiyor mu? Yenidoğan bebekler gece ve gündüz ayrımı yapmadan uyurlar ve uyanırlar. 2 aydan sonra geceleri daha uzun uyumaya başlarlar. 15 aydan sonra gündüz uykusu ikiden bire düşer. Öğlen uykusu da 4 yaştan sonra pek gerekli değildir. Nasıl yetişkin insanların uyku ihtiyacı farklı farklı ise bebeklerde aynı şekildedir. Bazı bebek 15 dakika ile yetinirken, bazıları 2 saat uyuyabilmektedir.
  • Nasıl bir uyku ortamı olmalı? Ortalama 20 derecelik ısısı olan sessiz, loş bir ortam uyku için idealdir. Her gün aynı ortam ve aynı saatte uyutmaya çalışmalıyız. Yatak güvenli, kenarları yumuşak, yatak örtüleri pamuklu ve yumuşak olmalıdır. Yastık kullanmak tehlikeli olabilir. Bebeğin sevdiği yumuşak bir oyuncak yatağa konulabilir. Başka bir çocukla aynı yatakta asla yatırmamalısınız. Uykunuz ağırsa asla yatağınıza almayın.

    Uykudan önce banyo rahatlatıcı olabilir. Hafif bir müzik, hafif sallama hareketleri uykuya dalmayı kolaylaştırabilir. Uykudan önce aşırı heyecan yaratıcı aktivitelerden, büyük çocuklarda bilgisayar oyunları ve televizyondan kaçınmak gerekir. Yatmadan önce pijama giymek, kitap okumak gibi belirli ritüelleri yaparak uyku saatini öğrenmeye alıştırmak gerekir.
  • Hangi yaşta, ne kadar uyku gerekli? Birçok çocuğun çok uykuya gereksinimi olduğunu unutmayın. Ebeveynler, çocukları saat 23.00’te uykuya yatmayı reddediyor diye, “uykuyla arasının olmadığını” düşünürler. Aslında çocukları uyku eksikliğine bağlı aşırı yorgunluk çekiyor olabilir. Aşağıdaki tabloda hangi yaşta ne kadar uyku gerekli olduğu veriliyor:
    Bebek Sağlığı
Bebek Sağlığı
  • Onu açık havaya çıkarmak iyi bir uykunun sırrı olabilir. Gündüz 12 ile 4 arası uyanık olan bebekler geceleri daha güzel uyur.
  • Gece uyanmaları bebekler için çok normal. Bu durum, güzel uyuyan çocuklar için de geçerli. Peki, uyku sorunu olmayan bebekleri, uykusu bölünen bebeklerden ayırt eden ne? Uykusunu almış bebekler sabahları kendiliğinden ve dinç olarak uyanırlar.
  • Bebeğinizi gece beslemek daha fazla uyumasını sağlayabilir.
  • Gündüz uykusunun fazla oluşu gece uyanmalarını tetikleyebilirken, az oluşu da bebeğinizi bitkin ve gergin yapabilir.
  • Bebeklerin gece boyunca uyuması için ortalama 6 aylık olmaları gerekir. Bazı bebeklerde bu, daha erken ya da daha geç olabilir.
  • Bazı araştırmalar gösteriyor ki vücutlarına masaj yapılan bebekler daha iyi uyuyor. Çünkü masaj uyku hormonu olan melatoninin salgılanmasını tetikliyor.
  • Yeni doğan bebeklerin mideleri ceviz tanesi kadar olur. Bu yüzden her iki saatte bir yediklerini sindirmek için uyanırlar.
  • Bebekler uykulu görünmedikleri halde her an uyumaya hazırdırlar. Onu yavaş yavaş erken yatmaya alıştırırsanız, güzel bir uyku düzenini sürdürebilirsiniz.
  • Bebekler, 4 aylıkken de yeni doğdukları zamandaki uyku miktarına ihtiyaç duyarlar. Ama uyku bölünmeleri azalmaya başlar.
  • Bu düzeni takip edin: Sıcak bir kucak, sıcak bir göğüs. Son olarak da sıcak bir yatak. Böylece bebeğiniz güven içinde uyur.
  • Bebeğinizi yatırırken boyun yüksekliğine dikkat edin ve hafif hafif sallayın.
  • Uykuya dalar gibi olduğunda, onu kucağınıza alın ve evin içinde biraz dolanın.
  • Bebeğinizin uyku kıyafetlerini seçerken özenin. Onu çok sıkmayan, terletmeyen hafif giysiler olsun. Sentetik yerine yüzde 100 pamuklu giysiler olabilir.
  • Gün içinde bebeğinizi yorarsanız, erken saatlerde uyur. Onunla konuşun. Oyunlar oynayın. Tabi ne kadar karşılık verir bilemeyiz.
  • Eve geldiğinizde bebeğiniz oto koltuğunda uyuyorsa, uyandırmayın. Gerekirse oto koltuğunu o içindeyken eve taşıyın.
  • Bebeğinizin güzel bir uyku çekmesi için rahatça nefes alması gerekir. Burun temizliğini ihmal etmeyin.
  • Odasını temiz tutarsanız alerjenlere karşı önlem almış olursunuz.
  • Çocuğunuzu kesinlikle sigara içilen bir odada yatırmayın. Kendi evinizde değilseniz bile o uyumadan birkaç saat önce odayı havalandırın.
  • Bebeğinizin oda sıcaklığına da dikkat edin. Nemli bir ortamda uyutmayın. Tekrar edelim, düzenli nefes alması önemli.
  • Çalışma saatleriniz ya da yaşam biçiminiz bebeğinizin uyku saatlerine uymuyorsa ne gibi değişiklikler yapabilirsiniz onu düşünün.
  • Bebeklerin beyin gelişimi bilgisayar gibi işler. Bütün uygulananları beynine kaydeder ve zamanla düzene sokar. Uykusu da böyle olacaktır.
  • Odasında bebek telsizleri ya da kamera sistemi bulundurmanız da uyku düzenini takip etmenizde yardımcı olur.
  • Anne sesi bebek için mükemmeldir. Bir ninni en güzel uykuyu getirir.
  • Bebeğiniz belki çok sık uyanmıyor. Ama uyandığında acı çekiyor olabilir. Bu farkı bilmek de çok önemli.
  • Tatlı tatlı masallar anlatın. Masallar için ufak olabilir ama sesiniz her zaman iyi gelir.
  • Beslenmek için uyanırsa tamamen ayılmamasını sağlayın. Işığı kısın, konuşmayın.
  • Göğsünüze yatırıp uyutmak da işe yarar. Kalp atışınız ona ninni gibi gelir.
  • Odasına girip yanına sokulurken çok nazik olun.
  • Uyutma öncesi son beslenmesinde onunla göz kontağı kurun.
  • Sesinizi kaydedin ve yatağın başındaki bir müzik setinden dinletin. Klasik müzik ya da bir masal kaseti de olur.