Boy uzaması nelere bağlıdır?

Nisan 2013 | Ebru Özkan, Moleküler Biyolog
Bireylerin boy uzaması doğuştan ergenliğe kadar süren bir süreçtir. Kızlarda bu yaş 11-14 arası, erkeklerde 16-17 yaş arasındadır. Uzun kemiklerin, iki ucundaki büyüme çekirdekleri aktivite gösterip boyun uzamasını sağlar. Bazı genetik ve hormonsal hastalıklar nedeniyle boy uzaması normal olarak devam edemez. Ergenlik dönemiyle birlikte devreye seks hormonları aktif hale geçer. Bu hormonlar büyüme kıkırdağının kapanmasına yol açar. Büyüme hormonu işlevini yitirir. Bu durumun normal işlemediği durumlarda, boy uzamasının tam anlamıyla gerçekleşmeden büyüme hormonu aktivitesinin durduğu ve erken ergenliğe girildiğinde boy uzaması durur.
Boyun uzunluğu genetik faktörlere, ırklara göre ve sosyal dürtülere göre değişim gösterir. Ülkemizde ergenlik yaşı çok geç değildir.

Boy uzamasına etki eden faktörler
  • Genetik faktörler
  • Beslenme biçimleri
  • Hormonları aktivitesi
  • Spor dalları
  • Uyku düzeni
  • Çalışma şartları
Boyun uzunluğu konusunda eğer genler rol oynuyorsa yapılacak çok fazla bir şey yoktur ancak diğer çevresel koşulları değiştirmek bizim elimizdedir. Sağlıklı beslenme boy uzamasında önemli bir faktördür. Büyüme çağında D vitaminin alımı, süt ve süt ürünlerinin bol tüketilmesi gereklidir. Kalsiyum içeren bu yapılar boy uzamasına ve sağlıklı büyüyüp gelişmeyi sağlayan besinlerdir.

Bazı spor dalları boyun uzunluğuna etki edebilir. Boyu uzatan sporlar; basketbol, yüzme, su topu, jimnastik gibi sporlardır. Bu sporlar uzun kemiklere yapışan kasların, gerildikçe kemikleri çekip uzamasını sağlar. Ergenlik sona ermeden yapılan halter ve futbol gibi sporlar ise boyun uzamasına negatif yönde etki ederler.

Boyun uzamasına engel olan faktör büyüme hormonu yetersizliği ise, hormon takviyesi yapılmalıdır. Bu sayede büyüme kıkırdaklarının aktivasyonu sağlanır. Ancak büyüme kıkırdağı kapanmış ya da ekstra boy uzatmak için verilen büyüme hormonu tümör oluşmasına neden olabilir.