Dilimize diğer dillerden giren bazı sözcükler

Mayıs 2014 | Serkan Köse, Girişimci
Çok sevgili Ercüment hocam (yeditepe.edu.tr/lisansustu/fizik-ana-bi... veya tr.linkedin.com/pub/ercüment-akat/9/136...) güzel bir noktaya parmak basmış ve bazı kelimeler ile ilgili genel olarak yapılan yanlışlara değinmiş. Yazının tamamı aşağıdadır.

Dilimize özellikle başka dillerden giren sözcükleri yazmada ve söylemede sıkça karşılaşılan yanlışlardan bir bölümü:

  • Apolet değil --- EPOLET (yazılışı épaulette)(Fransızcadaki “épaule” yazılıp epol okunan sözcük omuz anlamında, omuzdaki rütbe belirten şey de elbette “epolet” olacak).
  • Eşortman değil --- EŞOFMAN (échauffer olarak yazılıp “eşofe” olarak okunan Fransızca fiil zaten “ısınmak”demek. Şofben – chauffe + bain sözü de “sıcak + banyo” dan geliyor. Sporda ısınırken kullanılan giysinin ingilizcedeki “short” ile bir ilgisi yok).
  • Dedektör/dedektif değil --- DETEKTÖR/DETEKTİF
  • Panaroma değil --- PANORAMA
  • Silüet değil --- SİLUET (silhouette)
  • Saksafon değil --- SAKSOFON
  • İksrey değil --- iks ışını (Burada rey olarak okunan “ray” zaten “ışın” anlamında, yani örneğin ışık için de “light ray” olacak. Ayrıca kamu yapılarına girişte güvenlik amaçlı kullanılan bu aracı İngilizcedeki gibi okurken de “eks rey” demek gerekiyor, iks rey değil. Bu arada x-ışınıyla Röntgen ışını arasında frekans dışında fark yok).
  • Kızıl ötesi değil --- KIZIL ALTI (infra red – infra rouge, ötesi olsaydı, terimi çıkaran onu da mor ötesindeki gibi Ultra red yazardı!)
  • Pardüse değil--- PARDÖSÜ (par dessus – üzerinden/üzerine) (Burada da özellikle yağmurdan korunmak için kullanılan giysinin Fransızcası “par dessus” değil, “içine geçirmez” anlamında “imperméable”. Ama okunuşun yanlışlığını belirtmek için listeye aldım).
  • Röveşata değil --- ROVEŞATA (rovesciata) (Buraya kadarkiler Fransızca kökenli sözcüklerdi. Ama özellikle futbolda kendini geriye doğru yere bırakırken topu arkaya vurma durumu için kullanılan bu sözcük İtalyanca. Roveşa olarak okunup, rovescia diye yazılan sözcük zaten arkaya, geriye anlamında. Yani Fransızca sözcüklerin “re” ile başlayıp “rö” olarak okunan hali burada yok).
  • Harfiyat değil --- HAFRİYAT (Şantiyeye dönüşen İstanbul’da yollarda görülen kamyonların çoğunda bu sözcüğü yanlış yazıyorlar, yazanın aklına herhalde “harfiyen doğru” sözü geliyor).
  • Aferim değil --- AFERİN
  • Tasviye değil --- TASFİYE
  • Tesfiye değil --- TESVİYE

Ercüment