Emile Durkheim'in İntihar İncelemesi

Eylül 2014 | Burak Akçay, Kamu Yönetimi Bölümü Mezunu
Birey ve toplum arasındaki iliskiyi inceleyen klasik sosyolojik çalışmalardan birisidir.
İnsanlar kendilerini özgür iradeye sahip olan ve seçim yapabilen bireyler olarak görseler de onların davranışları genellikle toplum tarafından biçimlenmiş ve kalıplaşmış niteliktedir. Durkheim'in çalışması, intihar gibi son derece kişisel bir edimin bile toplumsal dünyadan etkilendiğini göstermektedir.

Durkheim'in çalışmasından öncede intihar üzerine çalışmalar yapılmıştı ancak Durkheim, intiharın sosyolojik açıklaması üzerinde duran ilk kişiydi.

Fransa'da resmi intihar istatistiklerini inceleyen Durkheim, belirli kategorilerdeki insanların intihara ötekilerden daha fazla eğilim gosterdigini buldu. Örneğin; kadınlara oranla erkeklerde, katoliklere oranla Protestanlarda, yoksullara oranla zanginlerde, evlilere oranla bekarlarda intahar daha fazla görülmekteydi.

Bu bulgular Durkheim'i intahar oranlarını etkileyen , bireylere dışsal nitelikte olan toplumsal olguların bulunduğu sonucuna götürdü. Durkheim toplumsal gruplarla güçlü bir biçimde bütünleşen, istek ve hedefleri toplumsal normlar tarafından belirlenen insanların intihara kalkışma olasılıklarının daha düşük olduğuna inanıyordu.
Dört tür intihar tanımlanmıştır.
  1. Bencil intihar: Toplumla düşük biçimde bütünleşmeyle açıklanır ve bireyin toplumla olan bağları kopmuş ya da zayıflamışsa gerçekleşir. Örneğin; Katolikler arası düşük intihar oranları onların güçlü toplumsal cemaatlerine dayanılarak açıklanırken, Protestanların kişisel ve ahlaki özgürlükleri onların tanrı karşısında "tek başına" oldukları anlamına gelmektedir. Evlilik bireyi istikrarlı bir ilişkiyle bütünleştirerek intihara karşı korkurken , bekarlar toplum içerisinde daha fazla yalıtılmış olarak kalırlar.
  2. Anomik intihar: Bu intihara bir toplumsal düzenlemenin olmadığı durumlar yol açar.
  3. Özgecil intihar: Bir bireyin "aşırı bütünleşmesi" sonucunda, toplumsal bağların çok güçlü olması durumunda, toplumu kendinden daha değerli tuttuğunda gerçekleşir. Böyle bir durumda, intihar "daha yüce bir iyilik" için fedakarlık haline gelir.
  4. Kaderci intihar: Durkheim çağdaş dünyada yerinin pek olmadığını görmüş olsa da, bir bireyin yaşadığı toplum tarafından gereğinden fazla düzenlenmesi sonucu ortaya çıkacağına inanmaktadır.