Eşler Arasında Mal Rejimi

Temmuz 2012 | Şebnem Avşar, Hukuk Öğrencisi
1) EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİ : Yasal mal rejimidir. Taraflar diğer rejimlerden birini seçmezlerse bu uygulanır. Yasal mal rejiminde paylaşım kural olarak yarı yarıyadır ancak sözleşme ile de bu paylaşım oranı değiştirilebilir.

Yasal mal rejiminin temel kurallarına baktığımızda 2002'den önce Eski Medeni Kanunu yürürlükte iken ; kadının kazandığı kendisinin, erkeğin kazandığı kendisinin oluyordu. Ancak 2002'den sonra yani Yeni Medeni Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren yasal mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimi benimsenmiştir. Bu kadın ve erkeğin tüm mal varlığının dava konusu olabilmesini getirmiştir.

Yasal mal rejimi için önemli kavramlar :

1) Edinilmiş mal kavramı : Edinilmiş malların temel özelliği paylaşıma konu olan eşlerin mal varlığı edinilmiş mallardır. Bu noktada diğer eşin bu kazanıma katkısı aranmaz, şart değildir. Çalışmayan eş dahi çalışan eşin kazanımlarını paylaşabilmektedir.

a) Edinilmiş mallar öncelikle evlilik devam ederken kazanılmış olmadır. Evlenmeden önce ve boşandıktan sonra kazanılan mallar edinilmiş mal değildir, kişisel maldır.

b) Edinilmiş malları karşılığını vererek elde etmek gerekir. Karşılıksız kazanımlar edinilmiş mal değildir. Aksine kişisel maldır.

Medeni Kanun madde 219 edinilmiş mallara 5 bent halinde örnek vermiştir :

1- Çalışmasının karşılığı olan edimler.

2- Sosyal güvenlik kurumlarının yaptığı ödemeler. Örneğin; emekli maaşı, özel sigorta, birikmiş para vb.

3- Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar. Örneğin; 44 yaşında eş kaza geçirirse ve 100.000 TL'lik tazminat alırsa onun 64 yaşına kadar çalıştığı varsayılır ve 20 yıllık kazanç yoksulluğu sebebiyle o para verilir. Ancak 2 yıl sonra o eş boşanırsa; 64 yaşına kadar olan tazminat değil 2 yıllık bölümü diğer eşe verilir. Yani eşe paranın 2/20'si verilir.

4- Kişisel malların gelirleri. Kişisel mal gelir getiriyorsa edinilmiş maldır. Örneğin; bir mal ürün veriyorsa o ürünler edinilmiş olur. Yani kişisel malın ürünleri edinilmiş maldır. Başka bir örnek verecek olursak bir eşe dedesinden 1000 dönümlük arazi kaldıysa üzerinde ağaçlar, meyveler edinilmiş maldır. Bunları satarsa bu edinilmiş mal olduğu için paylaşılır. Yani araziyi vermez ama elde ettiği ürünleri edinilmiş mal olması sebebiyle paylaşır. Ayrıca bir ev miras kaldığın ev verilmez ama kira edinilmiş maldır ve paylaşılır. Son olarak da 100.000 TL'nin miras kalması durumunda bu para bankaya yatırılırsa para verilmez ama mesela 10 yıl boyunca bu paraya işlemiş olan faiz edinilmiş maldır ve paylaşılır.

5- Edinilmiş malların yerine geçen değerler.( İkame mallar) Edinilmiş bir mal elden çıkar, yerine başka bir mal girerse, eski malın rejimi yeni mal için de geçerlidir. Örneğin; araba bir edinilmiş maldır ancak bu araba satılıp yerine arazi alınırsa o da edinilmiş maldır ya da ev bir edinilmiş maldır ancak bu ev yanarsa ve sigorta karşılığın bir para öderse bu para da edinilmiş maldır.

2) Kişisel mal kavramı : Kişisel mal evlenmeden önce veya boşanmadan sonra elde edilenler ile karşılığı verilmeden elde edilen mallardır.

Kişisel mallar şunlardır :

1- Kişisel kullanım eşyaları. Kıyafet, takı vb. kişisel mallardır. Takılar aslında kişisel eşyadır ancak eğer takı yatırım amaçlı alındıysa o halde edinilmiş olur.

2- Evlenmeden önce, evlilik sırasında, boşandıktan sonra, karşılıksız yollar verilmiş olanlar kişisel mal sayılır, paylaşılmaz. Miras, bağış, vasiyetname gibi.

3- Manevi tazminat alacakları. Ancak bu manevi tazminat bankaya yatırılırsa ve bu paraya tazminat işlerse o faiz edinilmiş maldır.

4- Kişisel mallar yerine geçen değerler.

3) Artık değer : Her bir eşin aktiflerini ve pasiflerini işleme tabii tuttuktan sonra kalan bakiyeye yani net tutara denir. Artık değer aktiflerden pasifler çıkarılarak bulunur.

4) Katılma alacağı : Artık değerin, katılma oranına bölünmesiyle elde edilen alacak hakkını ifade eder. Katılma oranı yarı yarıyadır.


2) MAL AYRILIĞI REJİMİ : Medeni kanunun 242. maddesine göre " mal ayrılığı rejiminde eşlerden her biri, yasal sınırlar içerisinde kendi mal varlığı üzerinde yönetim , yararlanma ve tasarruf haklarını korur." Normal şartlarda tarafların sessiz kalması durumunda yasal mal rejimi devreye girer. Ancak bir eşin iflas etmesi durumunda bu eşin borçlarından dolayı diğer eş de iflas etmiş sayılır ve bundan çocuklar da etkilenir. Bu sebeple yasal mal rejimi değil, mal ayrılığı rejimi tercih edilmelidir.