Lozan Antlaşması

Temmuz 2014 | Gökhan Biçer, Denizci
Bugün, 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan (Lausanne) Antlaşması'nın yıldönümü.

Birinci Dünya Savaşı'nda dokuz cephede savaşa giren Osmanlı İmparatorluğu, 30 Ekim 1918 tarihinde Mondros (Mudros) Ateşkes Antlaşması'nı imzalamak zorunda kalmıştır. Bu antlaşma ile Osmanlı toprağı kolayca işgal edilebilecek hale gelmiş, böylece devletin varlığı fiilen sona ermiştir.

Kurtuluş düşüncesiyle General Mustafa Kemal (Atatürk), işgal altındaki İstanbul'da toplanan Osmanlı Milletvekilleri Meclisi (Meclis-i Mebusan) 'nin işgale karşı bir tavır koymasını beklemiş, fakat bu meclis işgal kuvvetleri tarafından dağıtılmıştır.

Osmanlı toprağının yabancılarca işgal hareketleri devam etmiş ve 15 Mayıs 1919 günü bunlara, İzmir'e Yunanistan'ın asker çıkarması eklenince, Mustafa Kemal, 16 Mayıs 1919 günü deniz yoluyla, Karadeniz'den Anadolu'ya yola çıkmıştır.

19 Mayıs 1919 günü Samsun'a çıkan Mustafa Kemal, o günden itibaren bir kurtuluş hareketini örgütlemeye başlamıştır.

Yapılan kongrelerle ilk önce Ankara'da bir halk meclisinin açılmasının yolu açılmıştır.

23 Nisan 1920 günü, düzenli orduyu kuracak, Mustafa Kemal'i bu ordunun başkomutanı yapacak olan yetkileri verecek, yabancı devletlerle muhatap olacak komisyonları kuracak olan meclis açılmış, başkanlığına Mustafa Kemal seçilmiştir.

Bağımsızlık mücadelesi sürerken, Osmanlı'nın sonunu getirmek isteyen devletler Osmanlı'ya Sevr (Sévres) Antlaşması'nı imzalatmışlar ve böylece kâğıt üzerinde Osmanlı paylaşılmıştır.

Ankara'daki olağanüstü yetkilerle donanmış halk meclisi (Türkiye Büyük Millet Meclisi) bu paylaşma antlaşmasını tanımamış ve kurtuluş mücadelesine devam etmiştir.

30 Ağustos 1922'de, bağımsızlık mücadelesi veren halkın düzenli ordusunun zafer kazanması neticesi yeni Türk Devleti (Türkiye Cumhuriyeti), İsviçre'nin Lozan kentine, görüşmelere davet edilmiştir.

Uzun ve çetin görüşmeler sonucunda Lozan Antlaşması imzalanmış, böylece Osmanlı'yı paylaşmak için ortaya konmuş olan Sevr Antlaşması'nın hükmü kalmamıştır.