Meditasyon

Ekim 2012 | Sevinç Yıldır, Yoga Eğitmeni
Sözcük anlamıyla birçok Batı dilinde "derin düşünme" anlamına gelen

terim, mistik anlamıyla, sözlüklerde, "kişinin iç huzuru, sükunet,

değişik şuur halleri elde etmesine ve öz varlığına ulaşmasına olanak

veren, zihnini denetleme tekniklerine ve deneyimlerine verilen ad"

olarak tanımlanır. Meditasyon tekniklerine, ait oldukları, Budizm

(Hindistan), Taoizm (Çin), Bön (Tibet) ve Zen (Japonya) gibi inanç

sistemlerine göre ve izledikleri yöntemlere göre değişik adlar

verilmiştir.

Başlıca iki çeşit meditasyon yöntemi vardır:


1- Konsantrasyon yöntemi: Dikkatin tek bir noktada toplanmasına


dayanır. Zihnin konsantre olduğu bu nokta, soyut bir düşünce,

bir 'mandala', bir "yantra" (geometrik biçim), bir "koan"

(yanıtı "evet" ya da "hayır" ile karşılanamayan bilmecemsi Zen

soruları), bir "mantra" (ses, sözcük, cümle veya şarkı halinde), bir

mum alevi, solunum kontrolü veya bir başka şey olabilir. Konsantre

olunan şey hangi düşünce ya da hangi konuysa, dış uyaranlardan

etkilenmemeyi becererek ve zihne girmeye çalışan konu harici

fikirleri geri göndererek o konu üzerinde derin ve ayrıntılı bir

biçimde ve zorlanmadan düşünmek söz konusudur. Fakat konuyla ilgili

bilinmesi gerekli noktalar varsa, bunların zihinde biçimlenmesine

izin verilir. Böylece tek konudan ilham alınarak yeni şeyler

öğrenilebilir. Düşünce kendi konusunun dışına kaçmak eğilimini

gösterir göstermez, müdahale edilerek, sükunetle, ilk konuya yeniden

dönülür. Esas olan, konuyla ilgili yeni sezgileri alabilmek, henüz

bilinmeyen hakikat ve kavramların zihin alanında yer bulabilmelerini

sağlamaktır.

Meditasyon sırasında gözlerin kapalı olmasının daha iyi sonuç

verdiği bilinmektedir. Bir ses, bir sözcük, bir cümle veya bir şarkı

biçimindeki 'mantra'ların tekrarının, özellikle meditasyonun

sürekliliğini sağlayan monoton bir uyaran olması bakımından yararı

vardır. Değişik Şuur Halleri

Ayrıca, kimilerine göre, bazı mantralar ses titreşimleri yoluyla

yaratılan birtakım tesirlerle de meditasyoncuya yararlı olurlar

Mantralar dinlere göre ve bir üstadın öğrencisi hakkındaki

belirlemelerine göre değişirler. Meditasyoncu, düşünürken aklına

başka şeyler gelirse, sükunetle mantrasını tekrarlar ve ana konuya

geri döner. Kısaca, mantra bir anahtar gibi kullanılır. Mantra


2- "Bilinç ayrışması" olarak adlandırılan ikinci yöntem ise, ne olup


bittiğini tarafsız bir gözlemle izleme yöntemi olarak ifade

edilebilir. Bu yöntemin en tanınmış biçimi Zen'deki "zazen"

biçimidir. Bu ikinci yöntemin Uzakdoğu'da kullanılan bir başka

biçimi de şöyle açıklanır: Önceden kararlaştırılmış, konsantre

olunacak bir konu yoktur, zihnin düşüncesiz kalması, boş tutulması

gerekir. Meditasyon ilerledikçe zihni boş tutabilme süresi uzar. Bu

boşluk anında zihne ilham gelmesi sözkonusu olur. Zihne ilham

tarzında dolan tesir tekâmül düzeyi yüksek varlıklardan gelir.

Zihnin sükunetle boş bırakılmasının amacı içte sezgisel olarak

beliren bu tesirlere yer ayırmaktır. Böyle sezgiler insana diğer

zamanlarda da gelmekle birlikte, meditasyon halinde daha kolay, daha

açık, daha güçlü ve daha orijinal haliyle gelirler. Fakat zihni boş

tutmaya dayalı yöntemin yeterince bilgi ve görgüye sahip olmadan

yapılması 'obsesyon' gibi büyük bir tehlikeyi davet eder.

Meditasyon günümüzde hemen hemen her ülkede uygulanmaktaysa da

kökeni ve en yaygın uygulandığı yer Doğu'dur. Doğu'da özellikle

mistisizm bünyesinde yer alan meditasyona kimileri mistik meditasyon

adını verirler. Doğu'daki mistik meditasyon genellikle inzivaya

çekilmenin, çileciliğin, sıkı perhiz gibi sert disiplin

uygulamalarının bulunduğu ortamlarda söz konusu olup, uzun süren

periyotlar halinde yapılırken, Batı'da meditasyon günlük yaşamın bir

parçası olarak ele alınır ve günde bir ya da iki kez, yaklaşık

yarımşar saatlik süreyle yapılır.


Batılı, meditasyonu genellikle şifa, streslerden kurtulma,


rahatlama, yaratıcılık, başarı, psişik güçlerini geliştirme, ilişki,

kendine güven duyma gibi amaçlarla yapmaktadır. Meditasyonun

Batı'daki biçimi Hinduizm ve Budizm kökenli tekniklerden türetilmiş

olup Batı'da 1960'lardan itibaren popülerlik kazanmıştır.

Budist meditasyon üçlü bir eğitim sistemi içerir: Arınma ("sila"),

konsantrasyon ("samadhi") ve idrak etme ("punna"). Öğrenci, işe

arınmayla başlar; sıkı bir çileci disiplini izler ve ardından,

duyumsal algılarının az çok farkında olmasına rağmen, dış

uyaranların düşüncesini etkilemesine izin vermeme becerisini öğrenir

ki, bu beceriyi kazanabilmiş olmaya "zihinsel olgunluk" ("sati")

denir.


Taoist meditasyonda solunum kontrolüne önem verilir ve meditasyon


birtakım aşamalara erişebilme ustalığı olarak kabul edilir. En ileri

aşama, soluk alıp vermenin söz konusu olmadığı, "cenin solunumu"

denilen aşamadır. Bu noktada nabız durur ve meditasyoncu Taoist

meditasyonun en aydınlık biçimi ve son hedefi olduğu

belirtilen "Büyük Sükunet" haliyle şuuru "aşar".


Tibet'in spritüel eğitim yolunda, meditasyon, algılayarak bilgi


edinme (okuma, çalışma ve okunanları dinleme), 'kontamplasyon' ve

meditasyon biçiminde üç adımlı bir sistemin üçüncü adımını

oluşturur. Öğrenci çaba harcayarak bilgi edindikten sonra,

öğrendikleri hakkında kontamplasyon yapar ve bunlardan çıkardığı

özetleri (ilke ve yasalarla ilgili öz bilgileri) şuuruna aktarır.

Yani önce çaba harcayarak bilgiyi öğrenme, sonra kontamplantasyonla

bilgiyi gözlemleme ve inceleme ve nihayet bunları "odaklayarak

özümleme" şeklinde üç aşamalı bir spritüel öğrenim söz konusudur.


Zen meditasyonunda ise amaç, insanın, ruhsal deneyimlerle, öz


varlığına ve yüksek şuuruna ulaşmasını sağlamaktır. Zen

meditasyonunda konsantrasyon objesi, kimi zaman, "koan" denilen,

yanıtı aranan, şiir biçimindeki bilmecelerdir.

Meditasyon uygulamalarına çeşitli biçimlerde, sufilik ve

Musevilik'te de rastlanır. "Transandantal Meditasyon" (TM) denilen

sistem ise, Hintli Maharishi Mahesh Yogi tarafından geliştirilmiş,

dünyaya tanıtılmış, kişisel mantraların kullanıldığı bir meditasyon

sistemidir. 1960'lı ve 70'li yıllarda Batı'da geniş bir izleyici

kitlesi edinmiştir.



Kaynak Dharma Ansiklopedi