Nişanın Sona Ermesinin Sonuçları

Temmuz 2012 | Şebnem Avşar, Hukuk Öğrencisi
1) MADDİ TAZMİNAT

Nişanı haksız yere bozan yani kusurlu olan taraf karşı tarafa maddi tazminat öder. Maddi tazminatın niteliği 'olumsuz' zararın tazminidir. Çünkü nişanlılığın geçerliliğine duyulan güvenin boşa çıkması söz konusudur.

Tazminat talep edecek kişiler Medeni Kanun madde 120'ye göre 2 gruba ayrılmıştır:
1) Nişanlılar: İstenecek zarar masrafları ifade eder ve bu masraflar nişan merasimi masrafları ve evlenme amacıyla yapılan masraflar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Ancak kritik nokta iş terkinde karşımıza çıkmaktadır. Yani; nişanlılık dolayısıyla işi bırakma konusunda tazminat isteyebilir. Tazminatın miktarı yeni iş elde edene kadar elde edemeyeceği kazanç, maaş bedeli tazminat olarak karşı taraftan istenebilir.

Hakim tazminat tayin ederken 2 sınıra uymak zorundadır :
1- Bu masraflar evlenilebileceği düşüncesiyle, niyetiyle yapılmış olmalı. Yani burada hakim niyet araştırması yapacaktır.
2- Masraflar makul olmalı,aşırı olmamalıdır.Bu tarafların ekonomik durumlarına göre değerlendirilir.Eğer her iki tarafta ekonomik durumlarının olmamasına karşın lüks bir nişan yapmayı diğer taraf kabul ettiyse bu durumda makul olup olmama tartışması yapılmaz.

2) Anne-baba ve öyle davrananlar: Bu kimseler de maddi tazminat davası açabilirler. Ancak bu kimseler nişanlılıktan dolayı her türlü zararlarını isteyemezler. Bunlar sadece nişanlılar için yapmış oldukları masrafları isteyebilirler. Nişan dolayısıyla kendilerine yapmış oldukları masrafları isteyemezler. Örneğin; akrabaların gidiş geliş masraflarının karşılanması, anne babanın nişanlılara altın alması, salon kiralanması gibi masraflar istenebilirken; anne babanın kendine yaptığı kıyafetler ve özel masraflar istenemez.

2) MANEVİ TAZMİNAT

  • Nişanın bozulması sebebiyle kişilik hakları zedelenen haklı taraf diğer taraftan manevi tazminat isteyebilir.
Kişilik Haklarının Zedelenmesi Koşulu

  1. Nişanın bozulmasına neden olan olay kişilik haklarını zedeleyebilir. Örneğin; aldatma, şiddet uygulama, kötü söz söyleme gibi sebepler kişilik hakkını zedeler durumda olduğu için manevi tazminat istenebilir.
  2. Salt nişanın bozulmasından kaynaklanan kişilik haklarının zedelenmesi söz konusu olabilir. Örneğin; normal şartlarda nişanın bozulmasını gerektirmeyecek basit bir sebepten dolayı nişan bozulmuşsa kişinin kişilik hakları zedelenmiştir ve manevi tazminat davası açabilir.
  3. Nişanın bozulmasının yöntemi de kişilik haklarını zedeleyebilir. Örneğin; rezil ederek, onur kırarak, iftirada bulunarak nişanın bozulması gibi.
  • Manevi tazminat davası açabilmek için "manevi zarar" olması gerekir.
Buradaki manevi zararı; acı duyma, aşırı stres, utanma, mahcup olma, asosyal olma olarak tanımlayabiliriz. Ancak eğer bu nişanın bozulmasından mutluluk duyduysa veya önemsemediyse bu durumda manevi tazminat söz konusu olmaz. Özellikle nişanlılık evresinde evli gibi yaşamışlarsa nişan bozulduğunda daha çok manevi zararın olduğu kabul edilmektedir.

  • Manevi tazminat ödeyecek olanın daha fazla kusurlu olması şarttır.
Zarardan fazla manevi tazminat istenemez. Manevi tazminat manevi zarar kadardır. Ancak bu pek hesaplanacak bir şey değildir. Bu sebeple; bu hesap hakimin takdir yetkisine bırakılır. Örneğin; kişinin hastaneye yatması konusunda daha çok manevi zarar olduğu kanısına varılır.

3) HEDİYELERİN İADESİ

Nişanlılar, anne-baba ve öyle davrananlar nişan dolayısıyla verdikleri hediyelerin iadesini isteyebilirler. Bu talep kusurlu- kusursuz olmaya bağlı bir talep değildir. Yani; kusurlu tarafta bu talepte bulanabilir.

  • Her hediye geri istenebilir mi ?
Alışılmış hediyeler istenemez ancak alışılmışın dışındaki hediyeler istenebilir.
1- Ciddi para değeri olmayan normal şeyler istenemez.
2- Örf ve adete göre geri istenmesi uygun bulunmayan, istenmesi ayıp şeyler istenemez.
Örneğin; takılar istenebilirken; kıyafet,gıda gibi hediyeler istenemez.

  • Nasıl iade edilecek?
a) Eğer mal hala olduğu gibi mevcutsa aynen iade edilir.
b) İade etme imkanı yoksa, şey elden çıkmış yok olmuşsa sebepsiz zenginleşme kurallarına göre iade olur. Bu durumda ikili bir ayrım yapılır :
1- İade yükümlüsü iyiniyetli ise; elinde ne kaldıysa onu iade edecektir. Hiçbir şey kalmamışsa iade olmayacaktır.
2- Kötüniyetli ise; aldığını ürünleriyle birlikte iade edecektir.


ZAMANAŞIMI

Nişanın bozulmasından doğan her türlü talep hakkı 1 yıllık zamanaşımına tabiidir. 1 yıl nişanın bozulması anından itibaren başlar. Bu süre anne-baba ve öyle davrananlar için de geçerlidir. Ancak eğer bu kimseler nişanın bozulduğunu örneğin 2 sene sonra öğrenirlerse hediyelerin iadesini talep edemiyorlar.