Osi Katmanları

Mayıs 2013 | Srht Erd, Networker
OSI (Open Systems Interconnection) modeli, ISO (International Organization for Standardization) tarafından farklı bilgisayarları haberleştirmek için geliştirilmiş bir standarttır. OSI modelinden önce, sadece aynı firma tarafından üretilen cihazlar birbirileri ile iletişim halinde iken, bu standartla beraber farklı firmalar tarafından üretilen cihazlar aynı protokolleri kullanarak haberleşebilirler. Yani paketler bu katmanları takip ederek iletilirler. OSI modeli 7 katmandan oluşmaktadır. Bu katmanlar sırasıyla,

1. Physical (Fiziksel Katman)
2. Data Link (Veri Bağlantı Katmanı)
3. Network (Ağ Katmanı)
4. Transport (Taşıma Katmanı)
5. Session (Oturum Katmanı)
6. Presentation (Sunum Katmanı)
7. Application (Uygulama Katmanı) şeklindedir.

Her katman kendi içinde farklı görevler yapar. Ayrıca her protokolün çalıştığı katman farklıdır. Burada belirtilen her bir katman bir üst katmana hizmet sağlamaktadır. Gönderilecek veri her katmanda o katmanın özelliğine göre işlemlerden geçer. İlk olarak gönderilecek veri Transport katmanında bölümlenerek segment haline gelir. Buradan network katmanına gönderilen segment şeklindeki veriye bilgisayarın ip adresleri girilir. Böylece veri artık paket haline gelir. Daha sonra DataLink katmanında eklenen mac adresi bilgileri ile beraber frame adını alır. En son Physical katmanına gelen frameler bitler halinde gönderime hazır hale gelir. Yani bir veri gönderilmeden önce bölünür. Sonra veriyi tanımlayan parametreleri girildikten sonra bitler halinde Fiziksel katmanda iletimi gerçekleşir. Bu iletimde 7. Katmandan 1. Katmana doğru bir işlem sırası söz konusudur. Daha sonra bu veriyi alacak olan bilgisayarda veri önce Fiziksel katmana gelir, sonra üst katmanlara doğru tersinir işlemler yapılarak çıkar. Dolayısıyla Application katmanına gelindiğinde sadece verinin kendisi kalır. Yani Transport katmanında yapılan bölünme işlemi yine transport katmanında segmentlerin birleşmesi ile veri tekrardan birleştirilir. DataLink katmanında eklenen mac adresi bilgileri, Network katmanında eklenen ip adresi bilgileri yine aynı katmanlarda silinir. Veri iletimi bu şekilde olur. Şimdi detaylı bir şekilde katmanlara ayrı ayrı göz atalım.

1. Physical (Fiziksel) Katman: Fiziksel katman adından da anlaşılabileceği gibi verinin fiziksel ortamlarda aktarımını sağlayan katmandır. Burada veri bitler halinde gönderilir. Veri farklı fiziksel ortamlarda gönderilebilir. Yani tüm başlıkları eklenmiş halde bulunan frameler elektrik, ışık veya dalga sinyalleri şeklinde gönderilebilir. Bu sinyallerin geçtiği fiziksel ortamlar da farkılık gösterir. Metal kablolar, FiberOptik kablolar veya Havadan kablosuz bir şekilde iletilebilir. Tüm bu işlemlerin olmasını sağlayan protokoller sadece fiziksel katmanda tanımlıdır. Bu katmanda çalışan cihaz olarak Hub gösterilebilir. Hub kendisine gelen sinyali tüm portlarına eşit bir şekilde iletir. Bu katmanda verinin PDU’su (Protokol Data Unit) bitlerdir.
2. DataLink (Veri Bağlantı) Katmanı: Bu katmanda fiziksel katmana ulaşım için protokoller vardır. Yani verinin fiziksel ortama akışını kontrol eden katmandır. İkinci katmanda geçerli olan adres mac adresleridir. Yani ikinci katman cihazları mac adresine göre anahtarlama yaparlar. Switch ikinci katman cihazlarına örnektir. Bu katmanda flow kontrolle hatalı paketler kontrol edilip tekrardan gönderilir. Ethernet, Token-Ring ve Wi-Fi bu katmanda çalışan protokllerdir. Bu katmanın PDU’su mac adres ekli olan frame’dir.
3. Network (Ağ) Katmanı: Network katmanı verinin diğer ağlara gönderilmesi gerektiği durumda kullanılan ip adresinin eklendiği katmandır. Bu katmanda verinin en iyi yoldan nasıl gönderileceği kararlaştırılır. Yönlendirme işlemi bu katmanda yapılan bir işlemdir. Ip, Icmp ve Arp gibi protokoller bu katmanda görev yaparlar. Bu katmanın PDU’sunun adı pakettir.
4. Transport (Ulaşım) Katmanı: Transport katmanında üst katmanda gelen veri segmentlere bölünür. Bu şekilde veri kaybı olması durumda veriler daha küçük boyutlu olacağı için tekrardan gönderilmesi daha kolay olur. Bu katmanda verinin uçtan uça iletimini sağlanır. Veri iletimi sırasında verinin iletilip iletilmediği bu katmanda kontrol edilir. Ve gerekirse tekrardan gönderilme işlemi bu katmanda yapılır. Bu katmanda çalışan TCP ve UDP en bilinen protokollerdir. Bu katmanın PDU’su segmenttir.
5. Session (Oturum) Katmanı: İki bilgisayar arasında oturumun kurulması, kullanılması ve sonlanması bu katmanda yapılır. Birden fazla bilgisayarla iletişim halinde olunması durumunda doğru bilgisayarla haberleşmeyi sağlar. SMB, NFS, ISO8326, ISO 8327 protokolleri bu katmana aittir. Bu katmanda ve bundan sonraki katmanlarda PDU direk olarak data dan oluşur.
6. Presentation (Sunum) Katmanı: Bu katmanda genel olarak yapılan iş verinin diğer bilgisayarlar tarafından anlaşılabilir hale gelmesini sağlamaktır. Verinin formatının belirlendiği katmandır. Ayrıca verinin sıkıştırılma, açılma ve şifrelenmesi gibi işlemlerin yapıldığı katmandır.
7.Application (Uygulama) Katmanı: Uygulama katmanı bilgisayar ile ağ arasında monitör görevi görür. Diğer katmanlarda olduğu gibi bir üst katmanı olmadığı için o katmana servis sağlaması gibi bir durum da söz konusu değildir. Uygulamaların ağ üzerinde çalışması bu katmandan kontrol edilir. HTTP, TELNET, SSL, DNS, DHCP, SMTP, SNMP, FTP, RTP, TFTP gibi protokoller bu katmana aittir.Veri iletiminin, bilgisayarlar arasında sağlanması bu katmanlardan sırasıyla geçerek olur. Daha sonra veriyi alan bilgisayarda aynı yolu tersten giderek veriye ulaşır. Kullanılan protokoller ve algoritmalar aynı olduğu çin farklı firmalar tarafından üretilen cihazların haberleşmesinde herhangi bir sorun olmaz. Network’de çıkabilecek herhangi bir sorun OSI modeli sayesinde sınıflandırılır. Ve herhangi bir katmanda oluşacak bir sorundan diğer katmanlar etkilenmez. Bu da sorun çözümünde network yöneticisine fayda sağlar. Network sorun tespiti sırasında ilk olarak fiziksel katmanından başlanıp application katmana kadar sırasıyla ayarlar kontrol edilir. Yani internete bağlanamadığını söyleyen birine soracağımız ilk soru kablo takılı mı, wireless cihaz açık mı olmalıdır. Sonrası zaten gelir

kaynakça: agcilar.net