Şiddetin çocukları etkilemesinin kanıtı

Ocak 2014 | Ebru Özkan, Moleküler Biyolog
Albert Bandura, Albert Bandur sosyal öğrenme kuramı ve öz yarar teorisi üzerindeki çalışmalarıyla tanınan ünlü bir psikologdur. Bandura'ya göre insanın şiddete eğilimi salt onun doğasında olan bir durumdan değil; gözlem, taklit ve benzer çevresel etmenlerden de kaynaklanmaktaydı. Şimdi bu görüşünü destekleyen deneyi anlatmaya çalışalım;

Bobo bebek deneyi:
  1. Bandura deneyinde iki grup çocuk oluşturuyor. Birinci grupta; kreşteki çocuklara bir film izlettiriyor. İzlettirdiği filmde, “Bobo doll” adı verilen bir oyuncağa bağırıp söven, onu tekmeleyen bir erişkin bulunuyor. Yetişkinler farklı bir şekilde Bobo bebeğe saldırıyor. Bazı durumlarda bir çekiç kullanarak bazı durumlar da havaya bebeği atıp " Pow , Boom " diye bağırarak şiddet göstergesi sundular. İkinci gruptaki çocuklar ise kontrol grubunu oluşturuyor ve bu bebekle güzel güzel oynayan bir erişkini izliyorlar.
  2. Bu davranışa tanık olan çocuklar daha sonra bir odaya alınarak oyun oynamaya başlıyorlar. Tam oyunlarının ortasında, biri gelerek bu oyuncaklarla artık başka bir çocuğun oynayacağını söylüyor. Çocuk, içinde az oyuncağın bulunduğu bir başka odaya alınıyor.
  3. Yeni oda da oyuncakların arasında bobo da bulunuyor. Filmi izleyen gruptaki çocukların, “Bobo doll”a daha saldırgan davrandıkları gözlemleniyor.
  4. Filmdeki şiddeti izleyen çocuklar tek tek kayıt alınarak izleniyor. Oda da ki çekiçle bebeğe saldırıp, bebeği havaya atarak '' Pow, Boom '' şeklinde bağırıyorlar.
  5. Bu gruptaki çocuklar kız ve erkek olarak karışık oluşturulmuştur. Erkekler fiziksel olarak kızlara göre daha saldırgan eylemlerde bulunmuşlardır. Kızlar sözlü saldırıda bulunmayı daha çok tercih etmişlerdir. Erkekler ise sözlü saldırıda kızlarla hemen hemen aynı ölçü göstermişlerdir.

Deneyin kayıtlarından bir tanesi;


Bandura daha sonra bu deneyini devam ettirmiş ve şiddet uygulayan yetişkinlerin cezalandırıldığı filmini bir gruba izletmiş. Diğer gruptaki çocuklara ise şiddet gösteren yetişkinlerin ödüllendirildiği izletilmiş. Ödüllendirilen yetişkinleri izleyen çocuklar bebeğe şiddet uygulamayı devam ettirirken, cezalandırılanlar şiddet uygulamaktan kaçınmışlardır...

Şiddetin çocuklarda yarattığı etki aşikardır. Psikolojik olarak gelişiminde ebeveynler katkı sağlarken bunu ihmal etmemelidir. Çocuklar ebeveynlerini rol model olarak alırlar. Aile içi şiddetin olduğu bir ortamda ruh sağlığı bozuk olan bir çocuğun yetişmesine izin vermiş olursunuz. Şiddetin çocuklara sadece yanlış olduğu gösterilmeli ve bununla ilgili mesajlar aklına oturtulmalıdır.