Bilmek istediğin her şeye ulaş

Adam Smith ve Karl Marx arasındaki farklar nelerdir?

Adam Smith ve Karl Marx son bir kaç yüzyılın en etkili ve en ünlü ekonomistlerindendir. Adam Smith iktisadın kendi sorunları ile ilgilenmiştir ve sosyal sorumluluk ile ilgili herhangi bir düşüncesi olmamıştır. Adam Smith 'in "Görünmez El" kuramına göre; toplumda herkes bencildir ancak uyum kendiliğinden oluşur. Bunun da nedeni piyasa ilişkileridir.
Ekonomi

O'nun idealist ekonomisinde hiç bir arz ve talep için açık ya da fazla olamazdı.Piyasa her zaman dengede olacak ve böylece hem üretici hem de tüketici maksimum düzeyde karlı olacaktı. Ancak bu ekonomik sistemde hükümetin rolü kısıtlıydı.

Buna karşılık Karl marx, sorunların çözümüne çok daha felsefi olarak yaklaşmış ve iktisadı idelere giden araç olarak kullanmayı amaç edinmiştir.
İşçiler kapitalistler tarafından sömürülür ve böylece zengin daha zengin fakir daha fakir hale gelir. Ayrıca kapitalist işçisine düşük ücret vermeyi de her zaman savundu. Önemli teorilerinden biri de emek-değer teorisidir. Karl Marx'ın Adam Smith'e göre köklü ve siyasi fikirleri vardı.

Adam Smith, her zaman en iyi ekonomik sistemin kapitalizm olduğunu iddaa etmesine rağmen Karl Marx hep aksini savundu. Marx kapitalizmin açgözlülüğe ve eşitsizliğe yol açtığını düşünüyordu.

Ekonomi

Karl Marx, ekonomik ve politik olarak en iyi model olarak düşündüğü Kominizm'i sundu. Bu sistem tamamen eşit zenginlik oluşturmak için yaratılmıştır. Burjuvalar ile Proleterler arasındaki farkı kapatmak amaçlanmıştır. Smith ise arazi dağılımı ve aristokrasinin zenginlikleri üzerinde hiç durmadı. Smith bir kişinin çabasının karşılığı kadar ekonomik fayda görmesinden yanaydı ve böylece toplam ekonominin iyileşeceğine inanıyordu.

Aksine Marx, Proleter doğanın kapitalist düzende ömür boyu bu sınıfta sıkışıp kalacağını düşünüyordu. Karl Marx'ın uzun vadede kaçınılmaz son olarak gördüğü gerçeklerde haklılık payı olmasına rağmen idealindeki dünyayı düşündüğünüzde iktisadı kullanma şeklinde teorik olarak eksiklikler vardır. Dış dünyayı hiç düşünmemiştir. Oysa ki ekonomik modeller dışa bağlıdır. %100 tüm ihtiyaçlarını kendisi üretebilen bir ülke yoktur, o nedenle bir pazar şarttır.

Adam Smith ve Karl Marx temel bir kaç fikirde anlaşıyor olsalar da; mal, hizmet ve kaynakları üretim ve yönetim şekilleri farklıydı. Karl Marx proleterlerin burjuvalara karşı devrimini önerirken, Adam Smith istikrar ve barıştan yanaydı.
Adam Smith'in öngördüğü ideal toplum, kaynakları eşit olarak dağıtamaz ve toplumdaki farklı sınıfları ortadan kaldıramaz iken Marx'in ideal ekonomisi kaynakları halka ihtiyaca göre dağıtmayı hedefler. Bu ideal ekonomide Marx kapitalist düzende mümkün olmayan sınıf ayrımının ortadan kaldırılmasını ve işçilerin kazançlarının hak ettikleri şekilde değerlendirmesini öngörür.
  • Paylaş
Öncelikle aralarındaki benzerlikleri söylersek durum daha anlaşılır olacaktır. Adam Smith, ne kadar savunduğu düşünceyi savunmasam da, kapitalist sistemin düşünce babasıdır. Aynı şekilde Karl Marx da sosyalist sistemin düşünce babasıdır.

A. Smith, bireyin zenginleşmesini savunmaktadır, bu zenginleşme sırasıyla toplumun ve ulusların zenginleşmesine yol açacaktır. Zenginleşemeyenler ise sistemde yok olup gidecektir. Ona göre bu durum eşitliksiz bir durum değildir. Çünkü sistem onlara başlangıçta eşit koşullar sunuyor, fırsat eşitliği yaratıyor ama birey beceriksizliği yüzünden gelişemiyor zenginleşemiyor. Bu bireyin suçudur ve sistem bu işleyişi ile doğal dengeyi bulacaktır. Bu nedenle de piyasaya devlet müdahalesinin olmaması gerektiğini savunur.

Marx ise insanlık tarihinin gelişim aşamalarını sırasıyla ilkel komünal toplum, köleci toplum, feodal toplum, kapitalist toplum (halen devam eden) ve son olarak da sosyalist toplum şeklinde açıklamıştır. Ve insanlığın eşit ve adil bir şekilde yaşayacağı toplum türünün de sosyalist toplum olduğunu belirtmiştir. İnsanlık tarihinin er ya da geç sosyalist toplum evresine geçeceğini belirtmiştir. Şu anki kapitalist düzen eşitsizliklerin, adaletsizliklerin çokça olduğu bir düzendir Marx'a göre ve bu sistem kendi içinde kendini yok edecek dinamikleri barındırmaktadır. Ekonomik krizler bu dinamiklere örnek gösterilebilir. Ayrıca halkın oluşturduğu bir devlet yapısının sisteme doğrudan müdahalesini savunur A. Smith'in aksine. Marx'a göre eşitlik adalet devlet eliyle dağıtılmalıdır halka ve aykırı durumlara da devlet müdahale etmelidir.

Sonuç olarak ne Marx'ı okumadan kapitalist sistem anlaşılır ne de A. Smith'i okumadan sosyalist sistem. Bu mantıktan hareket edersek bize katkı sağlayacaktır...
  • Paylaş
Sonraki Soru
HESAP OLUŞTUR

İstatistikler

2946 Görüntülenme5 Takipçi2 Yanıt