Bilmek istediğin her şeye ulaş

Cattell'in Faktör Analizi ne amaçla kullanılır?

Raymond Bernard Cattel, Amerikalı psikolog: en.wikipedia.org/wiki/raymond_cattellDüzenle

Bu konuda küçük bir araştırma yaptım. Raymond Cattell, alanında teoriler, metodlar geliştirmiş psikoloji alanında çalışan bir bilim adamı. Kendisi davranışın bilimsel bir modelini oluşturmaya çalışmış ve bunu yaparken temel hedefi; faktör analizi diye bilinen istatistiksel bir yöntemi kullanarak kişiliğin temel özelliklerini keşfetmek olmuş.


Cattell, insanlarda ayırıcı özelliklerin kişiliğin temel yapısını oluşturduğu ve bu ayırıcı özelliklerin kişinin hangi durumda nasıl davranacağını belirlediği düşüncesine katılmış, ancak bu özelliklerin kişinin içinde var olduğu varsayımını kabul etmemiştir. Cattell'e göre bu ayırıcı özelliklerin fiziksel veya sinirsel yapılarla bir bağlantısı yoktur ve bu nedenle varlıkları ancak açık davranışların özenle ölçülmesi ile anlaşılabilir.


Cattell'e göre yeterli bir kişilik kuramında, kişiliği oluşturan bir çok özelliği ve bu özelliklerin ne derece kalıtımla yada ne derece çevreyle belirlendiği ve bunun yanısıra kalıtım ve çevre etkileşiminin kişinin davranışını nasıl etkilediği incelenmelidir. Ayrıca, bu incelemeler yapılırken sistemli araştırma yöntemlerinin ve güvenilir ölçümlere dayanan bir yaklaşımın kullanılması gerektiğini vurgulamıştır. Bu sebeple kişiliğin incelenmesinde Faktör Analizi metodunu tercih etmiştir.


Faktör Analizi, temelleri zihinsel yetenekler konusunda yaptığı çalışmalar ile bilinen İngiliz psikolog Spearman tarafından atılmış bir istatistiksel analiz yöntemidir. Bu analiz yöntemi, veriler arasındaki ilişkilere dayanarak verilerin daha anlamlı ve bir özet halinde sunulmasını sağlayan çok değişkenli bir analiz türüdür.


Faktör Analizi'nin asıl amacı, değişkenler arasındaki karşılıklı bağımlılığın kökenini bulmaktır.


Örneğin; kişilik kuramında konusunda, hangi değişkenlerin daha basit ve başarılı bir biçimde insan kişiliğinin yapısını yansıtacağını ortaya koymak için kullanılabilir.


Cattell, faktör analizini kişiliğe uyarlamak amacı ile, kişiliğin tüm boyutlarının karşılaştırmalı örneklemeler yapabilmek ve bu türleri ortaya koyabilmek için 3 tür veri belirlemiş. Bunlar;

  1. Akademik Performans
  2. Yaşıtlarla İlişkiler (Günlük yaşamdaki davranışlar) ve L Verisi (Gerçek yaşamda kişiyi yakından tanıyanların kişiyle ilgili değerlendirmeleri)
  3. T Verisi (Bireyin zekasının ve yeteneklerinin farklı alanlardaki performansının objektif ölçümlenmesi)

Cattell, bu farklı kaynaklardan elde ettiği veriler üzerinde defalarca faktör analizini tekrarlamış ve bu araştırmanın sonucunda, kişiliğin evrensel boyutları olduğunu düşündüğü ve her bireyde var olan 16 temel ayırıcı özelliği ortaya çıkarmıştır. Bu 16 temel özellik her bireyde vardır, ancak bireylerin farklı kişilik özelliklerine sahip olması, yada benzer ortamlarda farklı davranmalarının sebebi, bu kişilik özelliklerine farklı oranlarda sahip olmalarıdır.


Bütün bu yazdıklarımı bir kaynaktan okuduğum bilgileri derleyerek oluşturduğumu belirteyim. Benim okuduklarımdan anladıklarım ve çıkardığım sonuçlar yukarıdaki yazdıklarım. Eğer tümünü okumak isteyen var ise, kaynak döküman: www.eprints.sdu.edu.tr/604/1/TS00685.pdf

  • Paylaş
Sonraki Soru
HESAP OLUŞTUR

İstatistikler

1343 Görüntülenme4 Takipçi1 Yanıt