Bilmek istediğin her şeye ulaş

Evrende hiçbir madde olmasaydı zaman olmaz mıydı? Yoksa zaman sadece insanların uydurduğu bir kavram mıdır? Zaman bir süreçtir biliyorum ama biz evrende zamanı neye göre ölçeriz?

Hiçbir madde olmasaydı evren olmazdı. Hareket de olmazdı. Hız, ışık, da olmazdı. Hatta bunları gözlemleyecek kimse de olmazdı. Olmayan evrende de tabii ki zaman olmazdı.
  • Paylaş
2

Adem Şahin, anladığım kadarıyla siz evreni sadece maddelerin olduğu yer olarak tanımlıyosunuz peki evrenin git gide genişlediğini biliyoruz ozaman evren neyin içinde genişliyor ? evrenin genişleyerek hala ulaşamadığı yerlerde zaman kavramı nasıl oluyor?

Omer Ayverdi, Coklu evrenlerin oldugu dusunuluyor evrenin disindada baska evrenlerin oldugu yani. Cevap dogru bence ama soru yanlis. Samaninda soyledigi gibi eger hicbirsey yok derseniz evrende yok demektir.

Zaman varlıkla beraber olur, süreç ise bir başlangıça ihtiyaç duyar. Evren var fakat içinde hiç birşey yoksa yok olduğu sanılan ancak günümüzde var olduğu bilinen herşey için zaman elbetteki olmayacaktır. Ancak evren başladığı için süreç devam ediyor olacaktır. Ve evrenin yetisi dahilinde ise bu süreci ölçüp zaman diyebilir bu da var olmadığımız için bilgi niteliği taşımaz. Yok, bilemez çünkü.
  • Paylaş
Zaman insanların uydurduğu bir süreç değildir. Farklı algılayabiliyor olmamız böyle olduğunu göstermez. Unutmayın Newtın mutlak hız kavramını yıkmıştır. Einstein ise mutlak zaman kavramını.
Einstein'in Özel Görelilik teorisinde zaman'ın uzay ile bütünleşik bir 4. Boyut olduğu belirtilmektedir. Bu bir çok kez ispatlıdır.
Buradan söyleyebileceğim şudur ki, zaman ne olduğu tam olarak bilinemese de bir boyut olduğu bilinen bir şey.
Evrende madde olmasaydı sorusu garip.
Madde demek enerji demektir. En basit tanımı ile madde, enerjinin, evrenin 4 temel kuvveti ile yoğunlaşarak oluşturduğu bir etkiden ibarettir aslında. Madde olmaması demek bir çok şey olmaması ya da farklı olması demektir. Mesela ya 4 temel kuvvet yoktur ya da 4 temel kuvvet değerleri farklıdır.
  • Paylaş
Bugünün bilimindeki baskın düşünce zaman evrenin öncülü değil, madde gibi bir öğesi olduğudur. Yani evrenle birlikte ortaya çıkmıştır ve evrenin diğer öğelerinin (madde ve uzam) öncülü değildir ve onlarla birlikte bütün olarak tanımlanır.

Biz zamanı maddenin değişimine göre tanımlarız. Ya sarkaç hareketi gibi periyodik bir harekete, ya da yaşlanma atomun bozunması gibi geri döndürülemez (ünlü termodinamiğin 2. Yasası) bir maddesel sürece göre zamanı ölçeriz ve tanımlarız. Geçmiş ve gelecek farkı yalnız ikincisi temel alınarak tanımlanabiliyor.
  • Paylaş
12

Adem Şahin, anladığım kadarıyla siz evreni sadece maddelerin olduğu yer olarak tanımlıyosunuz peki evrenin git gide genişlediğini biliyoruz ozaman evren neyin içinde genişliyor ? evrenin genişleyerek hala ulaşamadığı yerlerde zaman kavramı nasıl oluyor?

Ceyhun Çakar, Evrenin herhangi bir şeyin içinde genişlemek zorunda değil. Yalnızca genişleyebilir ve bu genişleme hiç bir şeyin içinde olması gerekmez. Uzamda zaman gibi evren ile birlikte bir bütün olarak tanımlanır ki "evrenin genişleyerek ulaşamadığı yerler" diye bir şey yoktur. Genişlemeyi ise evrendeki maddelerin zaman içinde birbirinden uzaklaşmasıdır ki zaten bu şekilde ölçüyoruz (Yıldızların zaman içinde bizden uzaklaşmasıyla).

Not: Genişleyen birşeyin bir şeyin içinde genişlemesi gerektiği gündelik hayatımızdan geliyor. Ama, matematiksel ve fiziksel olarak bir şeyin içinde olmayan bir genişleme mümkün.

Ceyhun Çakar, Bir de üç kişinin de evreni sadece maddelerin olduğu bir yer olarak tanımladığımızı söylemişsiniz ki sanırım yanlış anlamışsınız. Maddelerin olduğu yer diye tanımı yanlış. Bu tanımda yer kavramını maddenin önüne koyuyorsunuz. Yani maddelerin olmadığı bir yerinde (ya da teknik adıyla uzam) tanımlanabileceğini varsayıyorsunuz. Yer de zaman gibi evrende madde üzerinden tanımlanır. Yani evren madde-yer-zaman'dır. Bunlar büyük patlamada birliklte ortaya çıkarlar ve ancak birbirleri üzerinden tanımlanabilirler. Yani Şaman Bey'in dediğine ek olarak hiçbit madde olmasaydı zaman olmayacağı gibi yerde olmazdı.

Adem Şahin, yani ozaman bu şu anlama geliyo zaman sadece maddelerin olduğu yerde işler. ozaman zaman sadce insanlar için vardır ve bu kavramı insan beyni çıkarmıştır
büyük patlamadan önce sadce bi boşluk mu vardı insanların ve maddelerin olmadığı bu boşlukda zaman kavramı diye bişeyyoktu ozaman peki ozaman bu patlamayı ateşleyen şey neydi?
ayrıca evrenin genişleyerek ulaşamadığı yerler" diye bir şey yoktur demişsiniz. şöle örnek vereyim biz bi balonu şişiririz ve bu balon maddedir ama balonun genişlediği yer boşluktur maddelerle dolu evreni balon olarak düşünürsek evrende ozaman bi boşluğun için de genişliyo siz bu boşluğu evren olarak saymıyomusunuz yani?

Ceyhun Çakar, Hayır o anlama gelmiyor. Bir şeyin ilkdeğerinin olması başka insan zihninin ürünü olması başka.

"Önce" kelimesi günlük hayatta kullandığımız bir kelime. Büyük patlamadan önce diye birşey yok çünkü zaman büyük patlamayla başlıyor. Boşluk, içinde madde olmayan uzam demektir ki zaten yukarıdaki açıklama da evren yoksa boşluk da yok deniyor.

Balon örneği bir analojidir ve zamanın ve uzamın mutlak olduğu günlük hayattan alınmıştır, Balon evrenin aksine uzayı ve zamanı bükücek kadar büyük değil ve çevresindeki boşluğu tanımlamak için çevresinde başka maddeler ve onlara uzaklıkları var. Genel görelilkte hiç bir boşluğu genişlemeden birbirimizden uzaklaşabiliriz çünkü maddeler aralarındaki uzamı (ve zamanı değiştirebilir). Bu evrenin bütünü için bütün uzamı ve zamanı tanımlaması demektir ki bugün kabul edilen budur.

Büyük patlamadan önce diye bir şey olmadığını şöyle anlatayım. "0K (-273.15C derece)'den daha soğuk ne var.". Bu sorunun yanıtını aynı şekilde "büyük patlamadan önce ne var" sorusu içinde kullanabilirsiniz.

Adem Şahin, belki size çılgınca gelecek ama benim şöle bi teorim var eğer ben size evrenin sınırı varmıdır diye sorsam siz bana ya yoktur dersiniz yada maddelerle dolu evrenin genişlediği sonyer evrenin sonu dersiniz .
bence büyük patlamadan öncesinide düşünürsek evrenin sonu yoktur evren sadce bizim aklımızla tahmin ettiğimiz kadar değildir.
EĞER EVREN SINIRSIZSA BU SINIRSIZ VE SONSUZ EVRENE GÖRE ZAMAN SADCE KISA Bİ SÜREÇTİR YADA KISA Bİ DÖNGÜDÜR YANİ EVRENİN SADECE MADDELERLE DOLU OLMADIĞINI VE SINIRSIZ OLDUĞUNU DÜŞÜNÜRSEK ZAMAN YOKTUR.

Ahmet Avcı, Bu konuda bir sorumuz zaten mevcut;

Evren sonsuz değil, büyüklüğü var, lakin sınırsız sınırı yok. Zaman boyutu evrenin üstüne kapanıyor. Siz yokluk kavramını tam tahayyül edemiyorsunuz, yokluk boşluk demek değildir, 3 boyutlu düşünmenizden kaynaklanıyor. Tabi son yaklaşımlarda, evrenin üstünde de boyutlar var, bununla ilgili de bir sorumuz mevcuttu, şu an kolaylık olsun ya da mevzu daha da karışmasın diye tek bir evren varmış gibi tasavvurları kuruyoruz.

Zaman, madde ve hareketle birlikte bütün, bir oran. Bu yüzden evrende görece zamansal farklar oluşuyor.Işık hızına yaklaştıkça, maddenin hareketi yavaşlıyor, bu yüzden zamanı da yavaşlıyor düşük hızdakilere göre. Yani zamanı çözseniz de evreni çözemezsiniz, zira zaman boyutunun bir üstünü insan algısıyla tahayyül edemiyoruz, matematiksel modellerle ancak yorum katılabiliyor.

Adem Şahin, bence büyük patlamadan öncede evren aynıydı sonrada aynı sadce medde ve zaman ortaya çıktı bu zman evren demek anlamına gelmez

Adem Şahin, size çok basit bi cv vereyim sen şimdi uzya çıktın ve evrenin genişleme hızından tirilyonlarca kat daha hızlı ilerliyosun güneş sistemin den çıktın bi zman sonra saman yolundan da çıktın ve sonunda bizim bildiğimiz maddelerle dolu yani sizin tabirinizle git gide genişleyerek büyüyen evrenide geçtin baya bi ilerledin ve sonsuzlukta kayboldun çünkü ne tarafa gitsen bi son yok sürekli ilşerliyosun sadece ve sıkıldın durdun kolun daki saate baktın o sonsuzlukta saatin hiç bi anlamı yoktur sadce sen varsın diye anlamlıdır bize göre madde eşittir zamandır ama o sonsuzlukta zaman ve madde kısa bir döngü yada süreçtir
böyle düşünürsek evrende zaman insanlar için vardır ama sonsuz sınırsız bi evreni hiç bişyle sınırlandıramassın ve boyutlandıramassın

Ahmet Avcı, Hocam bence diye başlarsak, herkesçe bir fikir atılır, tartışmanın ve konuşmanın manası kalmaz.

Şu an en son kabul gören yaklaşımlar üzerinden fikir beyan ediyoruz, bu yaklaşımlara dair beyin fırtınası yapıyoruz.

Özetle, sonsuzlukta kaybolamazsınız evrenin en uzak köşesine gittiğinizde. Evrenin büyüklüğü var, sonsuz değil, ancak en dış kenara ulaştığınızda, arkanızda var olan evrenin yok olduğunu, önünüzde ise çıktığınız evrenin var olduğunu göreceksiniz. Yani evrenin dışına zaman boyutu nedeniyle çıkamayacaksınız; zaman boyutu üzerine kapanıyor demek bu demek. Sonsuz değil ama sınırsız demek de bu demek.

Bir kağıt rulo düşünün. Siz de bu kağıt üzerinde iki boyutlu bir şekilsiniz. Yukarı aşağıya dikey hareket edemezsiniz. Bu şeklin sola-sağa da gidemediğini, sadece öne ve arkaya gidebildiğini düşünün. Sizin için evren sınırsızdır, lakin sonsuz değildir, zira sizi bu kağıt rulo üzerinde sürekli ilerlerken gören biz 3 boyutlular evrenin pekala büyüklüğünü görebiliriz. Siz bir üst boyutu yani bizi göremezsiniz. Sol sağ mevzusuna takılırsanız, bu durumda kağıttan bir küre üzerinde çizgiyle oluşturulmuş bir şekil olduğunuzu düşünün.

Sadece sen kalsan da, kolundaki saate baksan da, hiç bir şey kalmasa da, siz, sizi oluşturan atomlar ve bunların elektronları dönmekte, hzı var, madde var, yani zaman boyutunuz var, anlamlı anlamsız ayrı mevzu.

Büyük patlamadan önce de evren aynıydı derken, hala evreni sadece boşluk olarak algılıyorsunuz. Patlama sonucu saçılan ve bu boş evreni dolduran da maddedir gibi bir yaklaşımınız var.

Madde ve hareket olmadan zaman olmaz, zaman olmadan madde-hareket olmaz. Işık hızına yaklaşan maddede, hareket yavaşlar, zaman yavaşlar. Evrenin her yerinde farklı bir zaman scalası işler. Karadeliklerdeki muazzam çekim etkisi nedeniyle atomların hareketinin durduğu bu nedenle zamanın da durduğu gibi yaklaşımlar var.

Ahmet Avcı, Siz şu an otobüsle saatte 100 km hızla hareket halindeyseniz, sizin zamanınız bana göre daha yavaş akmakta. Üstelik bu fark oluşumu deneysel olarak da ispatlandı atom saatleri sayesinde.

Mesela bakın güneşten gelen nötrinolar neredeyse ışık hızıyla geldiklerinden, dünyada üretilen durağan nötrinolara göre daha uzun ömürlü, kime göre bize göre. tr.wikipedia.org/wiki/%c3%96zel_g%c3%b6r...

Adem Şahin, açıklamalarınızdan dolayı teşekürler bayğı bilmediğim şeyleri algıladım
ancak kafa takılan daha çok şey var ve daha başka fikirlerim var
size son bir şey sorsam
peki evren neyin içinde genişliyo demiycem evren nerde genişliyo ?bi hiçliktemi genişliyo?

Fizikçi değilim tekrar belirteyim... Efendim bilimadamları şöle deyyor. Bigbang den hemen önce zaman yoktu.belgeselin yalancısıyım. Bana göre zaman ise güzel bi kızın yanında geçirdiğim o büyülü andır... Yok o öle değildi:) neyse şimdi zaman deyince bence çok önemli bir durum var zaten kafa karışıklığına sebep olan şey de bu. Nedir o, şudur; şimdi dünyada ki herkes için tek bir zaman evreni kabul edilir. Yani bizim anladığımız zaman işte, abi ben şimdi yola çıkıyorum şu kadar yol alacağıma göre şu kadar hız yapsam şu kadar zaman sonra sendeyim. Şimdi buraya kadar herşey tamam dimi. Hayır değil. Çünkü zaman aslında madde ye yani kişiye göre ki kişi de bir maddedir, değişiklik gösterir. Peki neden çunku zaman dediğiniz şey aslında maddenin hızına egöredir. Bu anlamda 2 madde arasındaki hız farkı çok küçüktür yani 2 maddenin zamanları arasındaki inanılmaz küçük fark gözardı edilir ve sanki herkes için tek zaman varmış gibi düşünülür ama nayn aslında öle değildir demin bahsettiğim sebeplerden ötürü. Mesela size haber arkadaş eğer ışık hızına yakın bi hızla gelseydi size sallıyorum 2 birim zaman sonra geliyorum demeyecekti peki ya ne dicekti? Dicekti ki sana 1 birim zaman sonra geliyorum diecekti ve bu süreyi söylerken aslında kendi için olan zamanı söylemiş olacaktı. Ama benim için arkadaşın geleceği zaman 2 birim olacaktı. Anlaşılacağı üzere biz burada 1 adet zamandan bahsetseydik her zaman ki gibi olmayacaktı hata olacaktı anlamsız olacaktı, yani ben arkadaşı 1 birim değil aslında 2 birim bekliyecektim. E peki ben ne anladım bundan dimi. Şunu anladın, zaman her madde ye göre farklıdır yani her hızı farklı madde için kendi zamanı farklıdır. Yani benim görüşün şudur ki, bir maddenin hızı, o maddenin fizik yasalarını etkileyerek farklı bir zaman boyutunda olmasını sağlıyor. Ama biz küçük hız farklarında bunu haliyle göz ardı ediyoruz. Ve yine bana göre bu maddenin farklı fiziksel kanunlara sebep olmasını sağlayan şeyin, yani aynı zamanda uzayın kütle çekiminden etkilenen şey olduğunu, yani einstein ın belirttiği çelikten akışkan ve saydam madde olduğunu düşünüyorum. Hızlanan maddenin uzay zamanı bükmesi olayını bu şekilde açıklamaya çalışıyorum kendimce. Şimdi gelelim göreceli olan bu zaman mevzusu big bang den önce var mıydı sorusuna. Zaman nedir? Zaman 2 şeydir. 1) sonuçtur, matematiksel bir sonuç. 2) zaman maddenin fiziksel kanunlarının etkileşim hızıdır(demin bahsetmeye çalıştığım şey) yani zaman 2 şeydir bir soyut bir de somut bir şeydir. Her ikisi için de madde ve düzenli ve sonuçları ve etkileşimleriyle sürekli fiziksel işleyiş ve sonuç gerektirir. Bu anlamda, zaman yoktu çünkü big bang den önce herşey quantum alt parçacıklarından rastgele oluşmuş bir çorbaydı bana göre. Yani fiziksel yasalar oluşmamıştı, bu anlamda madde ve hız esas alınarak belirlenen zaman kavramı olması düşünülemez.
  • Paylaş
2

Hakan, Allahtan inşaat mühendisi olmuşsun :-):-)

Unluckypod, çok pis sallarım:)

Zaman kavramı, Evren'in var olmasıyla oluşmuştur. Biz Dünya'nın hareketinden ayları, yılları, günleri sayarız. Bir Silisyum atomunun titreşimiyle orantılı olarak da "saniye" kavramını sayarız. Evren olmasaydı zaman da olmazdı. Ayrıca mekan da olmazdı.
İnsanların gördüğü rüyaların en uzunu 2-3 saniye sürüyor denmesindeki anlam da aslında burada yatıyor. Çünkü uyku farklı bir boyuta geçmektir. Artık insan zaman ve mekan kavramlarından çıkmaktadır.
  • Paylaş
2

Adem Şahin, anladığım kadarıyla siz evreni sadece maddelerin olduğu yer olarak tanımlıyosunuz peki evrenin git gide genişlediğini biliyoruz ozaman evren neyin içinde genişliyor ? evrenin genişleyerek hala ulaşamadığı yerlerde zaman kavramı nasıl oluyor?

Abdullah Pektekin, Bir elma kurdu için hayat bir elma kadardır. Biz de o konumda sayılırız. Ama, cevabı, anlam açısından ezeli olan Kuran-ı Kerim'de arayan biri için, her şey inanmak kadar basittir. Zariyat Suresi'nde(51/47) "Bir de göğe bakın! Biz onu kuvvetle bina ettik ve şüphe yok ki Biz onu genişletmeye de malikiz." ayrıca Bakara Suresi(2/255) yani bilinen Ayet-el Kursi'de "O'nun kürsüsü(saltanatı, gücü) göklerden ve yerden daha geniştir." diye geçer.

Zaman izafi bir kavramdır.
  • Paylaş