Bilmek istediğin her şeye ulaş

Hadis çeşitleri nelerdir?

İslami bilimlerde hadisin güvenirliği yani sahihliği konusu önem arz etmiştir ve hadisler sahihlik derecelerine göre 31'e ayrılmıştır:
  1. Hadis-i mürsel: Sahabenin ismi söylenmeyip, tabiinden birinin doğruca Resulullah aleyhisselam buyurdu ki şeklinde dediği hadis-i şerif.
  2. Hadis-i müsned: Peydambere dayandırılan sahabînin ismi bildirilen hadis-i şeriflerdir.
  3. Hadis-i müsned-i muttasıl: Peygambere kadar, aradaki ravilerden hiçbiri noksan eksik olmayan hadis-i şerif.
  4. Hadis-i müsned-i münkatı: Sahabîden başka, bir veya birkaç ravisi bildirilmeyen.
  5. Hadis-i mevsul: Sahabînin Resulullahtan işittim, böyle buyurdu diyerek haber verdiği hadistir. Bunlara hadis-i merfu da denir.
  6. Hadis-i mütevatir: Birçok sahabînin, peygamberden ve başka birçok kimsenin de bunlardan işittiği ve çok kimselerin haber verdiği hadis-i şeriflerdir. Bunların, bir yalan üzerinde sözbirliği yapmalarına imkân yoktur. Bu hadis-i şeriflere inanmayan dinden çıkar.
  7. Hadis-i meşhur: İlk zamanda bir kişi bildirmişken, ikinci asırda şöhret bulan hadis-i şeriflerdir. Yani bir kimsenin peygamberden, o kimseden de çok kimselerin ve bunlardan da başka kimselerin işittiği hadis-i şerif olup, son duyulan kimseye kadar, artık hep mütevatir olarak bildirilmiştir. Meşhur hadislere inanmayan da dinden çıkar. (Redd-ül-muhtar)
  8. Hadis-i mevkuf: Sahabîye kadar söyleyen hep bildirilip, sahabînin, Resulullahtan işittim demeyip, Resulullah böyle buyurmuş dediği hadistir.
  9. Hadis-i sahih: Âdil ve hadis ilmini bilenden işitilen, müsned-i muttasıl, mütevatir ve meşhur hadis-i şeriflerdir.
  10. Haber-i âhâd: Bir kimse tarafından söylenilen, müsned-i muttasıl hadis-i şerif.
  11. Hadis-i muallâk: Baştan bir veya birkaç ravisi veya hiçbir ravisi belli olmayan hadistir.
  12. Hadis-i kudsi: Anlamı Allah'tan, kelimeleri peygamber tarafından söylenen hadistir.
  13. Hadis-i kavi: Söylendikten sonra, bir ayet okunan hadistir.
  14. Hadis-i nâsih: Peygamberin son zamanlarında söylediği hadislerdir.
  15. Hadis-i mensuh: Peygamberin ilk zamanda söyleyip, sonradan değiştirdiği hadislerdir.
  16. Hadis-i âmm: Bütün insanlar için söylenmiş olan hadistir.
  17. Hadis-i has: Bir kimse için söylenmiş hadistir.
  18. Hadis-i hasen: Bildirenlerin sadık ve emin olup; hafızası, anlayışı, sahih hadisleri bildirenler kadar kuvvetli olmayan kişilerin bildirdiği hadistir.
  19. Hadis-i maktu: Söyleyenler, tabiine kadar bilinip, tabiinden rivayet olunan hadis-i şeriftir.
  20. Hadis-i şaz: Birinin, bir hadis âliminden işittim dediği hadistir.
  21. Hadis-i garip: Yalnız bir kimsenin bildirdiği hadistir. Yahut aradakilerden birine, bir hadis âliminin muhalefet ettiği hadistir.
  22. Hadis-i zayıf: Sahih olmayandır. Ravilerden birinin hafızası, adaleti gevşek veya itikadında şüphe vardır. Bu hadise göre fazla ibadet yapılır; fakat ictihadda bunlara dayanılmaz.
  23. Hadis-i muhkem: Tevile muhtaç olmayan hadis-i şerif.
  24. Hadis-i müteşabih: Tevile muhtaç olan hadis-i şerif.
  25. Hadis-i munfasıl: Aradaki ravilerden, birden fazlası unutulmuş olan hadistir.
  26. Hadis-i müstefid: Söyleyenleri üçten çok olan hadis.
  27. Hadis-i muddarib: Muhtelif yollardan, birbirine uymayan şekilde bildirilen hadis.
  28. Hadis-i merdud: Manası olmayan ve rivayet şartlarını taşımayan söz.
  29. Hadis-i müfteri: Müslüman görünen dinsizlerin uydurdukları söz.
  30. Eser: Mevkuf ve maktu hadis veya dua bildiren merfu hadis.
  31. Hadis-i mevdu: Bir hadis âlimine göre, hadis olma şartlarını taşımayan hadis, sadece o âlime göre mevdu, yani uydurma olur. Hadis usulü ilminde müctehid olan bir âlim, bir hadisin sahih olması için, lüzum gördüğü şartları taşımayan bir hadis için, benim mezhebimin usulünün kaidelerine göre mevdudur der. Yoksa, Peygamber efendimizin sözü değildir demek istemez. Yani, hadis-i şerif denilen bu sözün hadis olması, bence anlaşılmamıştır demektir. Hadis usulü ilminin başka bir müctehidi de, hadisin doğru olması için aradığı şartları bu sözde bulunca hadistir, mevdu değildir diyebilir. Dört mezhep arasında ayrılık bulunması, sözlerinin yanlış olacağını göstermediği gibi, hadisler için de, böyledir. Böyle şeyler, ictihad işi olduğundan, bir müctehidin mevdu demesiyle, hakikatte mevdu olması lazım gelmez.

Metinde Geçen Bazı Kavramların Açıklamaları
Sahabe: Peygamberi gören kimselerdir.
Tabiin: Peygamberi görmeyip sahabileri gören kimselerdir.
Ravi: Hadisi rivayet eden kimsedir.
Tevil: Ayetle açıklamak.
İctihad: İslam alemlerinin dini bir konuda fikir alışverişinde bulunarak bir hükme varmasıdır.
  • Paylaş