Bilmek istediğin her şeye ulaş

İnsansız savaş uçağı, insansız hava araçları nedir? Faydaları neler olabilir?

Unmanned Combat Air Vehicle - UCAV - İnsansız Savaş Uçağı nedir?Düzenle
Bu konuda tamamen kendi yaptığım araştırmalar ve çeviriler sonucu hazırladığım rapordan bilgilerimi paylaşmak istiyorum.

İnsansız Hava Araçlarına Giriş ve Genel Bakış

İnsansız hava araçları (İHA) uzaktan kumanda edilebilen ya da kendi kendini yönlendirebilen uçaklardır. ABD Savunma Bakanlığı tarafından İnsansız Uçuş Sistemleri (İUS) olarak da kısaltıldığı bilinen insansız hava araçları,günümüz gelişmelerinin gereksinimiyle;bilgi teknolojileri ve akıllı sistemler arasında gitgide daha fazla önem kazanmaktadır.Özellikle son yıllarda öne çıkan ve günümüz askeri operasyonlarında yoğun olarak kullanılan İnsansız Hava Aracı Sistemleri; ağ merkezli harp stratejisinin temel ve önemli bileşenleri arasında yer almaktadır.Bunun yanında İHA’lar sivil alanlarda,hedef,keşif ve saldırı misyonlarında,yangın söndürme ve güvenlik çalışmalarında,petrol ve gaz boru hatları incelemeleri gibi alanlarda da önemli tercih sebepleri arasında yer almaktadırlar.


Dünyada İnsansız Hava Araçlarında Tasarım ve Gelişim

İHA tasarım ve üretim üreticileri ile tüm dünya çapında global bir faaliyettir.Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail bu teknolojinin ilk öncüleri olarak büyük pazar payına sahiptirler.Özellikle ABD 1998 yılından itibaren ayırdığı bütçeyi gitgide artırmakta ve bu araçlara verdiği önemi yükseltmektedir.

Bazı ülkeler ise İHA’lara kaynak ayırma konusunda aktif davranmamakta ve konuya uzak kalmaktadır. Buna rağmen İHA’lar yükselen ve önem kazanan teknolojiler olduğundan dünyada pazar payı yükselişe geçmektedir.


İnsansız Hava Araçlarındaki Temel Sistemler

Çalışma Sistemi

İnsansız hava araçları başlıca 2 şekilde sınıflandırılabilir. Biri kıtalar ve kilometreler ötesinden dahi kontrol edebilen araçlarken, diğeri ise önceden programlanmış dinamik otomasyon sistemi kullanan araçlardır.

Uzaktan Algılama Sistemi

İhalar’daki en önemli nokta,gelişmiş bağımsız kumanda sistemleridir.Mürettebatsız olarak kontrol edilerek aralıksız belirlenen irtifada uçabilirler. Ayrıca bu araçlar jet motoru veya iki zamanlı motor yardımıyla uçuşlarını gerçekleştirirler.

İnsansız Hava Araçlarının içerisinde; biyolojik ve kimyasal alanda faaliyet gösteren sensörler ve elektromanyetik tayf algılayıcıları bulunmaktadır. Bu araçların bünyesindeki elektromanyetik sensörler içerisinde tipik görsel spektrum, radar sistemleri ile near infrared ve infrared kameraları yer almaktadır. Diğer elektromanyetik dalga detektörleri ise microwave ve ultraviyole spektrum algılayıcıları olmakla birlikte, daha az kullanılırlar. Temelde,biyolojik algılayıcılar havada bulunan çeşitli mikroorganizma ve biyolojik etkileri araştırmaya amacına hizmet etmektedirler. Buna karşın kimyasal algılayıcılar ise havada bulunan elementleri analiz ederler.

Yük Taşıma Sistemi

İnsansız hava araçları aynı zamanda yük taşıma kapasitesine de sahiptirler. Yüklerin en fazla taşındığı yer ana gövde içerisindeki boşluklardır. Helikopter şeklindeki bazı İHAlarda ise yükler gövde altına takılarak taşınır. Uçak gövdeli İHA’lar da gövde dışında yük taşıyabilir ancak bu sırada uçağın aerodinamik yapısının bozulmaması dikkat edilmesi gereken temel bir durum olduğundan, genel olarak tercih edilen yöntem gövde dışına takılan aerodinamik tüpler içerisinde taşımayı sağlamaktan yanadır.

Silah Sistemleri

Silah Sistemleri, İHAlarda hassas bölgelerde yer hedeflerini vurmak için platform olarak kullanılırlar. Bu silah sistemlerinin başlıcaları; MQ-1 Predator ile UAV silahlı Hellfire füzeleridir. Özellikle 2001 yıllarının sonlarından itibaren Afganistan ve Pakistan gibi ülkelerde bu sistemler, terörün önüne geçmek için yüksek bölgelerde yaygın olarak kullanılmaya başlanarak önem kazandılar.

Petrol, Gaz ve Maden Arama ve Üretim Sistemleri

Jeofizikçilerinde ortak çalışmasıyla insansız hava araçlarına üretim esnasında eklenen sistemlerle petrol ve gaz arayıp, üretmek; petrol ve gaz boru hatları ile ilgili tesislerin bütünlüğünü izlemeyi sağlamak mümkün hale gelmiştir. Yerüstü boru hatları için, bu izleme faaliyeti, dijital biri üzerinde monte edilmiş kameralar ya da daha fazlası ile yapılabilir.


Arama Kurtarma Sistemleri

İnsansız hava araçları arama ve kurtarma alanında da büyük rol oynayabilen yapılardır.2008 yıllarında yaşanan Louisiana ve Texas kasırgalarında İHA’lar kullanılmıştır. Deniz seviyesinden 18000-29000 metre aralarında arama kurtarma çalışmaları yapmış, donatıldığı bulut,yağmur,sis,kar,gece-gündüz fotoğraf benzeri kayıtlar çeken sistemleri sayesinde gerçek zamanlı olarak optik sensörler ve sentetik açıklı radarlarla bilgi edinmeyi sağlamıştır. Edinilen görüntülerle fırtına ya da sarsıntılar öncesi ve sonrası karşılaştırılarak oluşturulan hasarlar İHA’lar sayesinde kolayca tespit edilebilir hale gelmiştir.

Diğer yandan da İHA’ların bu konudaki en büyük avantajı, zor şartlar altında insan canını kaybetmemenin getirdiği risk alabilme yetisi yatar ki, bu da arama ve kurtarma alanında ivme kazandıran temel etmenlerden biridir.


İnsansız Hava Araçlarının Sınıflandırılması

İnsansız Hava Araçları temel olarak altı kategoride sınıflandırılmıştır:

  1. Hedef ve Tuzak İHA’sı – Bir noktayı,zemini,bir düşman uçağını ya da füzeyi hedeflemek amacıyla kullanılırlar.
  2. Keşif İHA’sı- Savaş için istihbarat sağlayan İHAlardır.
  3. Savaş İHA’sı - saldırı kabiliyeti yüksek riskli görevler için savunma ve taarruzda kullanılırlar.
  4. Lojistik İHA’sı - Kargo ve lojistik operasyon için özel olarak tasarlanmış olup, bu amaca hizmet ederler.
  5. Araştırma ve geliştirme İHA’sı - İHA teknolojilerini geliştirmek için kullanılırlar.
  6. Sivil ve Ticari İHA - Sivil ve ticari uygulamalar için özel olarak tasarlanmışlardır.

Türkiye'de İnsansız Hava Araçları
Savunma Teknolojileri

Türkiye, Sayın Başbakan Tayyip Erdoğan tarafından yapılan açıklamalara göre, insansız hava aracı üretiminde dünyada 3.sırada yer almaktadır. Türk Havacılık ve Uzay Sanayi tarafından geliştirilen Anka, 8,1 metre uzunluk ve 3,4 metre yüksekliğe sahip, kanat açıklığı 17 metre olan Türk yapımı bir insansız hava aracıdır.


Savunma Sanayisi Müsteşarlığı ve Türk Havacılık ve Uzay Sanayisi (TUSAŞ) arasında, 24 Aralık 2004 tarihinde gerçekleştirilen sözleşmeyle yürürlüğe giren Türk İnsansız Hava Aracı Programı; “Türk Silahlı Kuvvetlerinin orta irtifa uzun havada kalışlı İnsansız Hava Aracı Sisteminin” ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik yürütülmektedir. Aracın hangardan resmi çıkış tarihi 16 Temmuz 2010 olarak kaydedilmiş ve yine aynı tarihte basın ve ulusa tanıtımı yapılmıştır. 30 Aralık 2010 tarihinde ilk uçuşunu gerçekleştiren Anka 14 dakika havada kalmıştır. Anka, tüm bunların ardından 240 başarılı test uçuşu sayısına ulaşarak; ilk defa Sivrihisar'a oto pilot sistemi ile inip kalkışı gerçekleştirmiştir. Tüm bu testler sonucunda da uçuş süresini 24-32 saate çıkarmıştır.

Anka’nın tüm bu başarılı test uçuşlarının ardından 2012 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri'ne teslim edilmesi hedeflenmektedir. Anka için bir sonraki projede ise bu araca silah sistemleri eklenmesine karar verilmiştir.

  • Servis irtifası: 30,000ft
  • Havada Kalış Süresi: 24 – 32 saat
  • Olağan Seyir Hızı: >75 kts
  • Çevre şartları: 15kts yan rüzgâr, 20 kts baş rüzgârı, sıcaklık, nem, yağmur ve buzlanma sınırları, MIL-HDBK-310 ile tanımlanmıştır.
  • Gövde uzunluğu: 8 m
  • Kanat açıklığı: 17 m
  • Kanat alanı: 13,6 m²
  • Kanat Açıklık Oranı – : 22
  • Kanat Ok Açısı (çeyrek veter): 0
  • Toplam Kalkış Ağırlığı: 1.500 kg
  • Yakıt ağırlığı: 250 kg
  • Yararlı Yük Ağırlığı: 200 kg
  • Aselsan Sar Radarı
  1. Özgün olarak tasarlayarak, stratejik olarak ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirmek
  2. Düzgün bir koordinasyon sistemiyle tekrarlamaya fırsat vermeden, zamanı iyi kullanarak üretimi planlamak
  3. Tasarımda yeterli teknolojik yetenekleri kazanmak
  4. Görevlerde ve platformlarda yeterli seviyeye ulaşmak
  5. AR-GE-Üretici-Üniversite-Sanayi dengesini ve iletişimini kurarak en üst düzeye çıkarmak

olarak belirtilebilir.

Hazırlayan: Begüm YILDIRIM

  • Paylaş
İnsansız savaş uçakları, yani bir diğer deyişle İnsansız Hava Araçları (İHA) (Genel olarak adı drone diye geçer), uzaktan kumanda edilerek kontrol edilen bir uçak türüdür. 
Bu uçaklar iki türde sınıflandırılırlar.
  1. Uzaktan kumanda edilerek uçan
  2. Belirli bir uçuş planı üzerinde kendisi otomatik hareket eden
Asıl amacı keşif olan bu uçaklar günümüzde saldırı görevlerinde de kullanılmaktadır.
İHA lar militanlara karşı başarılı sonuçlanan saldırılar gerçekleştirmiş olsalarda sivil hedefleri vurarak masum insanların ölümlerine sebep olmuşlardır.
Bunun yanı sıra insansız hava araçları son zamanlarda yangın söndürmek için de kullanılmaktadırlar. Genellikle normal savaş uçakları için tehlikeli, zor ve kirli olan işlerde kullanılırlar.
İnsansız savaş uçakları iki zamanlı motor veya jet motorlar kullanarak uçalar.

İHA nın avantajları:
  • İHAların bir yer istasyonu veya bir otonom ile kontrol edilmesi
  • Normal uçakların uçurulması için gerekli olan mürettebatın ağırlık yükü olmaması 
  • Kokpit için gereken yer ve yaşamsal sistemlere ihtiyaç duyulmaması
  • Manevraların sınırlanması
  • Sınırlı insan kabiliyetine bağlı olmaması(yorgunluk / çalışma saati, yer çekimi kuvveti gibi)
  • Düşman tarafından fark edilme ve vurulma olasığılığının düşük olması 
  • Bunların yanı sıra pilotların yetişmesi bir ordu için çok büyük maliyetlere sebep olur. İHAların kullanımı ile azalan pilot ihtiyacı da ekonomik olarak orduları cezbetmektedir.
  • İHAlar savaşlarda stratejik olarak da kullanılır. Savaş alanına yem olarak gönderilip savunmayı oyalayan İHAlar, asıl hava güçlerinin saldırıya geçmesi için büyük avantaj sağlarlar.
  • Paylaş