Bilmek istediğin her şeye ulaş

Jazz ve blues arasındaki benzerlik ve farklılıklar nelerdir?

Aşağıdaki küçük kullanım kılavuzu copy/paste yöntemiyle yapılmamıştır, kanaatimce müzisyen arkadaşların anlayacağı şekilde tarafımdan yazılmıştır.

Jazz ve blues'da da 4/4, 3/4, 6/8 gibi düz ritimler kullanıldığı gibi, sadece jazz'da 7/8, 9/8, 13/8 gibi ritimler de kullanılır. Tüm blues'lar jazz yapılabilir. Jazz'ın bir ritim sınırlaması yoktur ama blues genellikle shuffle ritimleriyle çalınır yani blues'da 2 sekizlik nota yanyana yazıldığında bunlar sekizlik triole gibi çalınır ilk nota iki sekizlik triole son nota da tek triole uzunluğunda çalınır. Aynı şey bir jazz - blues'da da uygulanabilir. Blues da pentatonik artı bir ya da iki blue note kullanılır (alçaltılmış (diminished) 3'lü, 5'li (ki en çok kullanılan budur, hatta diabola en musica denerek orta çağda yasaklanmıştır) ve 7'lidir), aynısı jazz'da da yapılabilmesinin yanı sıra jazz'da kromatik (yani 12 tonun hepsi) bile kullanılabilir. Şimdi diyeceksiniz, aynı şeyler ikisinde de yapılabiliyor, peki fark nedir?

Jazz ve Blues arasındaki en önemli fark jazz'ı jazz yapan armonik yapısıdır. Jazz'da çalınacak armonilere direkt gidilmez önce o armoninin ait olduğu gamlardan birinin 2. armonisi ardından 5. armonisi çalınır ve sonunda o armoniye gidilir, ya da hiç gidilmez önce çalınmış olan 2. ve 5. kademeler zaten o armoninin oluşturacağı hissi oluşturmuştur. Blues'da ise armonilere direkt olarak gidilir ve genellikle sırasıyla 1. kademe (prim) 4 ölçü, 4. kademe (subdominant) 2 ölçü, 1. kademe 2 ölçü, 5. kademe (dominant) bir ölçü, 4. kademe 1 ölçü, birinci kademe 2 ölçü (ya da orada bir blues turn around) çalınarak 12 ölçü tamamlanır. Bu da 12 - bar blues denen temel blues'un haritası olur.

Diğer önemli fark ise blues'da 3 sesli ya da 7'li gibi basit 4 sesli akorlar kullanılırken jazz'da mutlaka 4 sesli akorlar kullanılır ve burada maj7, maj9, maj7b9, diminished, arttırılmış formlar gibi daha komplike akorlar kullanılır. Hatta daha da ileri gidilerek akorların temel tonunu armoni enstrümanları çalmaz ve bas gitar ya da kontrbas çalarak armonik yapıyı tamamlar.

Tüm parçalar gibi blues parçalar da jazzlaştırılabilirler. Bunun için blues iskeletindeki akorlara yukarıda da belirttiğim gibi 2. ve 5. kademelerinden yaklaşmanız yeterlidir. Mesela bir sol majör blues'u ele alırsak yani:

G-Blues
G G G G
C C G G
D C G G (12-bar blues kalıbı),

Bunu jazz kalıbına uyarlarsak, bir sürü yolu var ama şu şekilde seçilebilir (buradaki armoniler jazz voicing'leriyle çeşnilendirilebilir, çeşnilendirilmezse "easy listening" jazz olarak kalırlar):

G-Jazz
(Am7 D7) Gmaj7 (Am7 D7) Gmaj7
(Dm7 G7) Cmaj7 (Am7 D7) Gmaj7
(Em7 Am7) (Dm7 G7) (Am7 D7) Gmaj7

Dikkatlice okur ya da çalarsanız yukarıdaki G-Blues'un 3. satırındaki D yerine G-Jazz'da (Em7 Am7) ve yine G-Blues'un 3. satırdaki C yerine G-Jazz'da (Dm7 G7) yazdığmı görürsünüz. Bunlar bu armonilerin 2. ve 5. diğer bir değişle sekund ve dominant kademeleridir, o ölçülere ait olması gereken temel akorlar D ve C kullanılmamıştır ama bu yazdığım akorlar yarım zamanlı çalınarak (bu durumda zaten yarımşar ölçü çalındıkları için çeyrek zamanlı oluyorlar, yani 4/4 bir parçada birer 4'lük nota uzunluğunda olacaklar) temel akorlar da sonlara eklenebilir (bu durumda iki dörtlük uzunluğunda).

Bir de yine müzisyen arkadaşlarım için çok değerli olabilecek bir tabloyu paylaşmak istiyorum. Bu tablo Diyatonik Modülasyon Tablosu, yani kullanabileceğiniz tüm basit akor bağlantılarını gösteren bir tablo.

Jazz

Ya da buradan büyük boyutlu olarak indirebilirsiniz:
tinypic.com/view.php?pic=357rfkp&s=6

Tabloyu kullanmak için herhangi bir armoniden başlayarak okların yönünü takip etmeniz yeterli olacaktır. Kalın okları soldan sağa takip ederseniz gamın tüm akorlarını diyatonik kadenzler halinde arka arkaya çalarsınız ki o bile güzeldir. Gitarda çalıyorsanız ilk akorunuzla yüksek bir pozisyondan başlayarak oklar sağa ilerledikçe sizin de düşük pozisyanlara (yani sap üzerinde sola doğru) inerek çalmanızı tavsiye ederim. Bir Do majör gamı için mesela 8. pozisyanda ilk Cmaj7 akorunu, 3. pozisyonda ise son Cmaj7 akorunu çalmalısınız. İsterseniz ince okları takip ederek satırlar arasında geçiş yapar ve gamınızın cinsiyetini değiştirebilirsiniz, ihtiyaç duyduğunuzda yine uygun yerlerdeki ince okları kullanarak başlangıç gamınıza geri dönebilirsiniz.

Bu iki müziğin bir dinleyici açısından önemli olabilecek, kökenleri, hissiyatı ve enstrüman seçimleri konularına zaten diğer arkadaşlar da değinmişler. Hali hazırda uzun yazdım ben daha fazla gevezelik etmeyeyim.

Umarım burada verdiğim naçizane bilgiler müzisyen arkadaşlarıma yararlı olmuştur.

Kolay gelsin, iyi eğlenceler.
  • Paylaş
4

Hakan, üstad, saygıyla selamlıyorum seni :)

Şaman, teşekkürler üstadım :)

Serkan Köse, bu yanıtı twitter'da da paylaştım... 3 müzisyen favorisine ekledi senin yanıtını ve egekonservatuarı (twitter.com/egekonservatuar) hesabı da beni takip etmeye başladı... artık yorumun güzelliğini sen düşün...

Şaman, Laf aramızda güzel bir kaynak yazdığımı da düşünmüştüm... :)

Jazz
Aslında çok benzer derler ama ayırt edilebilirliği daha yüksek. Bana göre temel fark müzik aletlerinde. Blues genellikle gitara dayanmaktadır, Jazz da genellikle piyano, saksafon ve bas kullanılır. Yani Jazz blues' un daha gelişmiş hali sanki. Ben şahsen saksafon görüyorsam bu direk cazdır diyorum:)

Blues' un kökeni Amerikan siyahilerin dert, sıkıntılarını anlatmaya dayandığı için , Jazz' a göre daha melankoliktir.

Jazz daha hareketlidir ve kendi içinde farklı, karışık melodiler vardır. Blues da daha sıradan...

Ayrıca şu form sitesinde de tarihlerini ele alarak açıklamış benzer ve farklılıklarını

( Bu resimde çok hoşmuş ayrıca..:)..)
Jazz
  • Paylaş
Şu ritm işine biraz açıklık getirmekte fayda var. daha doğrusu öncelikle bazı temel bilgileri tazelemekte fayda var.

Bir eser de nota yazılırken genelde ritm tek düzedir. yani bir esere 2/4 4/4

6/8 9/8 v.b nasıl başlarsanız öyle biter.

müzik matematikle iç içe bir bilim, bu blues içinde jazz içinde aynı jazz da kulağımıza gelen ritm farkı yani bir eserin 4/4 2/4 gibi bir sekanstan son derece doğal bir şekilde 6/8 7/8 gibi bir ritme geçmesi doğaçlama ve ambiyansla ilgilidir.


Misal ben blues ile rock arasında daha fazla bağlantı kurarım jazz ile blues arasında ki bağlantıya göre.

bana göre matematikleri yakındır. tabii bunda eser de kullanılan sazlarında çok etkisi var . bar sahne performansında kolay kolay saksafon ve piyano bulamazsınız blues da, ama jazz iddiası ile sahne alıyorsanız o saksafon ve piyano yoksa sahnede jazz değil caz yaparsınız.

  • Paylaş
  • Blues'da 4/4'lük ritmler kullanılır ama Jazz'da 4/4,3/4,6/8,7/8 gibi çeşitli ritmler kullanılır.
  • Jazz şehir,blues ise kırsal kökenlidir.
  • Blues her zaman melodik,ritmik ve samimidir.Jazz ise deneyseldir ve müziğin akışı daha serbesttir.
  • Her iki tür de doğaçlamaya müsaittir.
  • Jazz'da enstrüman ön plandadır,Blues'da ise vokal.
  • Paylaş
Sonraki Soru
HESAP OLUŞTUR

İstatistikler

3866 Görüntülenme9 Takipçi4 Yanıt

Konu Başlıkları

Eş Anlamlı Soru Ekle

  • Blues ve Jazz'ın benzer özellikleri nelerdir?

  • Blues ve Jazz arasındaki farklar nelerdir?

  • Caz ile Blues arasındaki farklar nelerdir?