Bilmek istediğin her şeye ulaş

Protein sentezi nasıl olur?

Canlılar için en önemli şeylerden biri protein sentezidir.
Protein sentezi ribozom denilen organellerde gerçekleşir. Her canlının yaşayabilmesi için protein sentezini yapması gereklidir. Metabolizmanın yaptığı reaksiyonların gerçekleşmesi için enzimler büyük rol oynar. Enzimler protein kökenlidir. Bu nedenle proteinlerin önemi burada da ortaya çıkar. Canlılar arasındaki protein yapıları birbirinden farklıdır. Bu durum kan alış-verişlerindeki çökmeler ve doku uyuşmazlıklarından anlaşılabilir.


Protein sentezi kademeleri:

1.mRNA’nın sentezlenmesi: Bu olaya transkripsiyon denir. DNA’dan

ilgili proteinin şifresinin mRNA’ ya aktarılmasıdır. DNA'daki bilgiler mRNA'ya şifreli olarak aktarılır. Adenin karşısına Urasil, Timin karşısına Adenin, Guanin karşısına Sitozin ve sitozin karşısına Guanin gelir. Bunun için DNA nükleotid zincirlerden birisini, onun da belli bir kısmını kullanır. Diğer kısımlar başka proteinlerin şifresinde kullanılacaktır. Şifre veren DNA zincirine anlamlı zincir, diğerine ise tamamlayıcı (eş) zincir denir.


2.Bilginin

Sitoplazmaya Aktarılması:

Yapılacak proteinin şifresini alan mRNA çekirdek zarındaki

porlardan sitoplazmaya geçer ve ribozomun küçük alt birimlerine yapışır.


3- Ribozomun Aktifleştirilmesi:

Sonra iki ribozom birimi birleşerek ribozom protein

sentezine hazır hale getirilir. Protein sentezini bir tek ribozom yapa bileceği gibi bir çok ribozom bir araya gerek aynı mRNA şifresini beraber okuyabilirler. Oluşan bu ribozom zincirine POLİRİBOZOM denir.


4-tRNA'ları aktifleşmesi:

Kodon-Antikodon eşleşmesinden önce tRNAr17;nın doğru amino

asidi taşıması gerekmektedir. Her bir amino asidi tRNAr17;ya bağlayan 20 çeşit aminoasil-tRNA sentetaz enzimi vardır. Bu enzimin aktif yüzeylerinden birine önce amino asidin bağlanması gerekir. ATP, AMPr17;ye dönüşerek amino aside bağlanır ve aktive edilmiş amino asit özgün enzime bağlanır. Daha sonra bu enzime ve amino aside özgü tRNA enzime bağlanır ve amino asitle tRNA arasında bir bağ oluşur. Bu sırada AMP de açığa çıkar. tRNA ile birleşen amino asit, enzimden serbest bırakılarak sitoplazmaya geçer. mRNA bir ucuyla ribozoma
yerleşince sitoplazmada bulunan tRNA'lar amino asitleri kendilerine uygun olarak bağlarlar.


5-Amino Asitlerin Ribozoma Taşınması:

Kendi amino asitlerini bağlayan tRNA lar mRNA şifre sırasına

göre ribozoma gelirler. Amino asitleri tRNA ya bağlayan bağlar yüksek enerji bağlarıdır.


6-mRNA--tRNA eşleşmesi:

İlk tRNA anti kodonu ile mRNA nın başlangıç kodonu karşı
karşıya gelerek zayıf H bağları ile bağlanırlar.


7-Şifrenin okunması: (translasyon):

Birinci tRNA nın amino asiti tRNA dan koparak kendisine en

yakında bulunan iknci tRNA amino asitiyle birleşir. İlk peptit bağı kurulmuş ve ilk su molekülü açığa çıkmıştır. Böylece birinci mRNA kodunu okunmuştur. Bu işlem bittikten sonra tRNA'lar ribozomu terk eder.



  • Paylaş