Bilmek istediğin her şeye ulaş

Ses duvarı nedir?

Öncelikle havadaki ses hızı ortamın sıcaklığı ve hava basıncına bağlıdır. Deniz seviyesinde yani 1 atm basınç altında ve 15 derece sıcaklıkta 1227km/sa olan ses hızı uçakların yaklaşık uçuş yüksekliği olan stratosfer sınırı yani 11000m'de 1062km/sa'e düşer. Bunun nedeni de sesin ortamın yoğunluğu arttıkça daha hızlı yayılmasıdır. Aşırı bir örnek verecek olursak 1km uzunluğundaki bir demir elemanın bir ucuna bir çekiçle vurduğunuzda ses diğer taraftan aynı saniye içinde duyulurken o bir kilometre öteye yeteri kadar güçlü bir ses kaynağıyla havadan ses yaydığınızda yaklaşık 3 saniyede ulaşır. Ses hızı havacılıkta "Mach" birimiyle ölçülür. 1 Mach, deniz seviyesinde yaklaşık 1200km/sa'e tekabül eder lakin uçakların sefer irtifasında 1060km/sa olur. Ses duvarı da irtifa ve sıcaklığa göre aynı değişimi gösterir. Bir cisim 1 Mach hıza ulaştığında ses duvarına ulaşmış olur. Sesin dalgalar halinde yayıldığını biliyoruz. Eğer ses yayan cisim hareket ediyorsa, cismin çevresinde duran haldeyken mükemmel dairesel yayılan dalgalar cismin gittiği tarafta sıkışır ve arka tarafta genişler. Bu olaya da Doppler efekti denir ki bunu muhtemelen herkes yaklaşan bir ambulansın sesinin tizleşmesi ve araç uzaklaşırken pesleşmesi şeklinde gözlemlemiştir.
Fizik
Araç yaklaşırken ön taraftaki ses dalgaları sıkışır ve ses bize, olduğundan tiz bir şekilde ulaşır ki zaten araç dalgaları iterek sıkıştırır ve dalga boyu daha kısa olan tiz bir sese yol açar. Araç uzaklaşırken bu olayın tam tersi olur, dalgalar olduğundan daha uzun aralıklarla gelir ve ses pesleşir. (Şekil 1 ön tarafta dalgalar sıkışıyor - tiz ses, arka tarafta genişliyor - pes ses) Bu olayı anladıktan sonra ses duvarı kavramı daha kolay anlaşılır olacaktır. Araç hızını ses hızına getirdiğinde öndeki dalgalar ki bunlar havadaki titreşimlerdir araçla aynı hızda olduklarından üst üste yığılırlar, işte bu yoğun titreşim bölgesine ses duvarı denir (Şekil 2), onu aşarken araçta sarsıntılar ve büyük bir gürültü yaşanır ama aştıktan sonra ses arkada kaldığı için sessizce yola devam edilir. Şekil 3'de de kırılan (aşılan, sonuçta tırmanarak değil kırarak aşılıyor) duvar ve o kırılırken oluşan sonik patlama resmedilmiştir.
  • Paylaş
@chamacon gene 10 numara bir cevap :) teşekkürler.

Bende halk diline cevireyim :)

Şimdi hacı, öyle hızlı gidiyorsun ki 1 sn'de 344 metre yol alıyon ve bir anda içinde bulunduğun aracın gürültüsünü duymaz hale geliyon.

Şimdi ya bir duvara tosladın rahmetli oldun, ya da sessizliğin başladığı anda ses duvarını geçtin ondan aracın gürültüsünü duymuyon.

Işte o sessizliğin başladı an'a ses duvarı denir.
  • Paylaş
4

Şaman, Ne demek üstadım... Sorular bildiğim yerden çıkınca kolay oluyor. C:

Hakan, kare kare ses duvarı :))

Şaman, Buraya Batraz (@Bert) 'ın da söyleyecekleri vardır, meşgul herhalde...

Bir uçak, havada ses hızından daha hızlı uçmaya başladığı an ses duvarını aştı denir. Sesin hızı saatte 1200 km'dir. Uçağın hızı, sesin yayılma hızına eşit olduğu anda uçak ses titreşimlerinden meydana gelen çok kuvvetli bir engelle karşı karşıya kalır ki buna ses duvarı denir. Uçak hızını daha da artırırsa, motorun çıkardığı ses artık uçağa erişemez olur. Uçak geçmiş gitmiş, ses dalgaları arkasında kalmıştır. Aşağıda bir jetin ses duvarına girmesi görülüyor:
  • Paylaş